กฏหมายกับปัญหาการล้างสุสานม้ง

สุสานม้งมีโอกาสถูกรื้ออีกหรือไม่ และถึงเวลาที่สังคมม้งต้องเปลี่ยนวิธีฝังศพให้ถูกต้องตามกฏข้อบังคับหรือยัง

วันนี้เลยอยากจะพูดถึงปัญหาการฝังศพ หรือจะเป็นเรื่องการล้างป่าช้า เพราะเป็นข่าวที่หลายๆ ท่านพอจะทราบกันดี หรืออาจเคยได้ยินมาไม่มากก็น้อย เพื่อให้สังคมม้งได้ตื่นตัวต่อเรื่องนี้ และอาจนำไปสู่การปรับปรุงพัฒนาสุสานม้งให้ดียิ่งขึ้น

กระแสการรื้อสุสานได้สร้างความสนใจให้กับสังคมม้งในสหรัฐฯ ขึ้นมาอีกครั้ง เมื่อ Hmong Report ได้รายงานข่าวว่า มีมูลนิธิล้างป่าช้าได้เข้าไปสำรวจสุสานของชาวม้ง เพื่อการขุดหลุมฝังศพเหล่านั้น ที่ศูนย์อพยพบ้านน้ำยาว อ.ปัว และศูนย์อพยพบ้านสบตวง อ.แม่จริม จ.น่าน ซึ่งคนม้งในพื้นที่จังหวัดน่านได้เข้าร่วมประชุมกับมูลนิธิล้างป่าช้าที่ อบต. ป่ากลาง และได้คัดค้านจนแผนการรื้อสุสานม้งได้ถูกยกเลิกไป

ส่วนการรื้อสุสานที่เป็นข่าวไปทั่วโลก คือการรื้อสุสานม้งที่วัดถ้ำกระบอก จังหวัดสระบุรี เมื่อปลายปี 2005 และมีคนถ่ายวีดีโอไว้ได้ จนถูกนำไปขยายผลถึงเรื่องการมีเสรีภาพการนับถือศาสนาในประเทศไทย และร้องเรียนต่อองค์การสหประชาชาติ ซึ่งเลขาธิการสหประชาชาติในขณะนั้นคือนายโคฟี อันนัน ได้รับรู้และขอให้สำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชน และผู้เสนอรายงานพิเศษ (United Nations Special Rapporteur) เข้าไปตรวจสอบปัญหาเรื่องนี้

จนสถานฑูตไทย ณ กรุงวอชิงตัน และคณะฑูตถาวรประจำสำนักงานสหประชาชาติจึงได้ขอความร่วมมือรัฐบาลไทยให้จัดส่งข้อมูลต่างๆ กระทรวงต่างประเทศจึงประสานให้กระทรวงมหาไทยดำเนินการ และกระทรวงมหาไทยจึงออกหนังสือราชการด่วนมากให้จังหวัดสระบุรีตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงปัญหาการบุกรุกและทำลายสุสานของชาวม้ง

ซึ่งครั้งนั้นทางการไทยได้ชี้แจ้งเหตุผลการรื้อสุสานม้งวัดถ้ำกระบอกไว้อย่างน่าสนใจ แต่ยังเป็นที่สงสัยและมีคำถามมากมายต่อหนังสือรายงานดังกล่าว (อ่านรายงานฉบับภาษาไทยได้ที่ http://hrp.cla.umn.edu/assets/pdf/thai.pdf)

เหตุผลสำคัญการชี้แจ้งอยู่ที่ประเด็นที่ 3 ซึ่งมีสาระคำคัญว่า บริเวณที่ฝังศพชาวม้งเป็นพื้นที่เชิงเขา อยู่เหนือต้นน้ำ ก่อให้เกิดการปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ซึ่งน้ำจากแหล่งน้ำนี้สามารถไหลไปสู่แหล่งน้ำอุปโภคบริโภคของชุมชนใกล้เคียง และการฝังศพไม่มีการแจ้งเจ้าหน้าที่เพื่อขออนุญาต

อย่างไรก็ตาม ประเด็นเหล่านี้จะมีผลต่อการฝังศพของชาวม้งทางภาคเหนือในอนาคตด้วยหรือไม่ ที่จะนำมาซึ่งการสั่งย้ายหรือรื้อสุสานของชาวม้งในอนาคต เพราะชาวม้งชอบฝังศพตามเชิงเขา และพื้นที่ฝังศพอาจมีบ้างที่อยู่เหนือแหล่งน้ำ

หลายๆ กรณีที่ม้งในภาคเหนือฝังศพตามป่าเขา หรือตามไร่สวน ไม่ว่าจะเป็นการซื้อที่เฉพาะสำหรับฝังศพหรือฝังตามพื้นที่ของตน อย่างไรก็ตามสังคมม้งยังมีการฝังศพที่ไม่เป็นระเบียบ ไม่เป็นหลักแหล่ง สืบเนื่องจากความเชื่อเรื่องฮวงจุ้ย

ในอนาคตอาจจำเป็นที่ม้งควรสร้างสุสานของชาวม้งอย่างถูกต้องตามกฏหมาย เพื่อฝังศพอย่างมีระเบียบ และมีเจ้าหน้าที่บริหารดูแลสุสาน หรือจะเปลี่ยนจากการสร้างหลุมศพที่นิยมก่อด้วยหินเป็นการใช้แท่นหินหรือปูนซิเมนต์ในการก่อสร้างหลุมศพ

อย่างไรก็ดี พี่น้องม้งควรต้องทำความเข้าใจด้านกฏหมายน่าจะเป็นหนทางการป้องกัน เพื่อแก้ไขปัญหาการรื้อสุสานม้งอย่างเป็นรูปธรรมและถาวร

6 Comments

  1. kwm

    หนัง “ม้ง..สงครามวีรบุรุษ” หาดูที่ไหนคับ ในร้านเช่า CD ไม่มี

    ถ้าคนมีหรือ ดูได้จากไหนบ้าง ขอแนะนำด้วยนะคับ อยากดู

  2. Uab lag

    เป็นประเด็นที่น่าสนใจอยู่ทีเดียวครับ หนังสือที่อ้างถึงผมเคยได้มันมาในช่วงเวลานั้น และเคยติดตามได้อยู่สักพักหนึ่ง แล้วก็หลุดไป เนื่องจากคนที่ผมติดต่อที่อเมริกาไม่ได้ส่งข่าวให้รู้อีกหลังจากที่ผมส่งเอกสารฉบับนั้นไปให้

    เรื่องการจัดสุสานให้เป็นระเบียบเป็นประเด็นที่น่าสนใจอยู่ทีเดียว หากม้งเราสามารถจัดการฝังให้เป็นระบบเป็นแถวเป็นแนวได้จะเป็นการดีมาก และยิ่งไปกว่านั้นหากจะสามารถทำให้เป็นสวนสุสานที่ญาติพี่น้องไปเยี่ยมก็สามารถทำให้รู้สึกสดชื่นและไม่น่ากลัวเหมือนต่างประเทศก็จะเป็นการดี ประเด็นนี้หลายท่านอาจแย้งว่าจะฝังเป็นแถวไม่ได้เพราะไม่มีใครอยากได้ด้านล่าง แต่สำหรับผมแล้วมันเป็นเพียงความคิดเชิงปัจเจกเท่านั้น หากจะพูดเช่นนั้น ผมอาจอ้างว่าที่ม้งไม่สามัครคีเพราะ ฮวงจุ้ยของม้งนี้เองก็เป็นได้ ทำไมผมถึงพูดเช่นนั้น เพราะต่างคนต่างฝังตามใจชอบ ซึ่งความตามใจชอบนี้อาจส่งผลให้ลูกหลานกลายเป็นเด็กที่ดื้อและในที่สุดทำให้ปกครองได้ยาก ลองยกตัวอย่างในหมู่บ้านม้งต่าง ๆ การจะปกครองให้มีแนวคิดเป็นหนึ่งเดียวนั้นหาได้ยากมาก มีบางพวกที่แข็งชนิดหัวชนฝาแบบไม่ฟังใครก็มี ดังนั้น ผมจึงคิดเล่น ๆ ว่าหากเรามีการจัดระบบสุสานทำให้เป็นแนวเดียวกัน ก็อาจส่งผลให้ม้งในอนาคตมีความเป็นหนึ่งเดียวมากขึ้น (อ้างอิงตามรู้สึกได้)
    พูดถึงประเด็นการจัดระเบียบสุสานนี้ ในกลุ่มม้งอีบี ที่พวกเขามีการปรับเปลี่ยนรูปแบบวิธีการนับถือศาสนา ซึ่งเรียกว่า ศาสนาอีบี นั้นก็ได้อ้างถึงเช่นกัน ว่าให้มีการฝังอย่างเป็นระเบียบใครมาก่อนก็อยู่เหนือใครมาหลังก็อยู่ถัดไปเป็นแนวแบบนี้ แต่เนื่องจากยังคงเป็นกลุ่มเล็ก ๆ ที่ยังไม่ส่งผลมากนักต่อสังคมม้งเราเท่านั้น หากใครที่สนใจก็สามารถจะสอบถามหรือศึกษาเพิ่มเติมได้….

  3. ม้งเมกา

    สุขสันต์วันคริตมาส กับทุกคนด้วยครับ…

    ก็ต้องขอใช้โอกาสนี้ ขอบใจ คุณวีระ แซ่มัว (ครูสอนคณิตศาสตร์), คุณพัว แซ่มัว (นักศึกษากฎหมาย ป.โท) และ คุณจั้ย แซ่เล่า (ทำงานที่แคนาดา)…ที่ได้เคยพูดคุยถึงการฝังศพและการสร้างสุสานของม้งไทย ในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งได้ช่วยให้ผมเองได้ข้อมูลตรงนี้นำมาเขียนบทความครั้งนี้ ซึ่งนับได้ว่าได้เรียนรู้หลายอย่างจากการสนทนากันกับเพื่อนๆ พี่ๆ

    ถึงแม้การรื้อสุสานของม้งในเขตศูนย์อพยพ ทั้งในอดีตและที่วัดถ้ำกระบอกอาจจะไม่มีผลกระทบโดยตรงต่อสุสานม้งในพื้นที่อื่นๆ แต่ส่วนตัวคิดว่าการปรับปรุงพัฒนาการสร้างหลุมฝังศพของชาวม้ง หรึอการสร้างสุสาน ให้ถูกต้องตาม พ.ร.บ.สุสานและฌาปนสถาน น่าจะเป็นเรื่องสำคัญในระยะยาว

    @ คุณUab lag ก็ขอบใจที่ได้ร่วมแสดงความคิดเห็นต่อประเด็นนี้ แต่ผมเองก็ไม่เคยได้ยินกลุ่มม้งอีบี และศาสานาอีบี มาก่อน ก็คงต้องขอให้ช่วยอธิบายให้ข้อมูลมากกว่านี้ น่าจะช่วยให้หลายๆคนที่ยังไม่รู้เหมือนผม จะได้เข้าใจการปรับเปลี่ยนและพัฒนาการของม้งที่นั้นด้วยนะครับ…แล้วกลุ่มม้งอีบีนั้นมีความเป็นมาอย่างไรบ้างครับ?…

    ด้วยมิตร

  4. ยุงตัวแรก

    ผมเห็นด้วยกับคุณ uab lag เลยครับ เพราะปัญหานี้ อย่าว่าผมตำหนิพี่น้องม้งเลย ขนาดภูเขาทั้งลูก บางครั้ง ฝังศพได้ไม่กี่ศพเอง เพราะอะไร พอจะเอาไปฝังที่ภูเขาลูกเดียวกัน ญาติพี่น้องของคนที่ตายไปก่อนหน้านั้นและฝังก่อนหน้านั้น ก็ออกมาบอกว่า ฝังแบบนี้ก็เท่ากับไปทับเขา ทับคนตาย ผิดผี ลูกหลานคนตายทำมาหากินไม่ขึ้น ว่ากันไปโน้นเลย ดังนั้น จะเห็นว่า บางที ภูเขาทั้งลูก ฝังศพกันจริงๆได้ไม่กี่ศพเอง ดังนั้น ผมเห็นด้วยกับนโยบายของรัฐบาล เลยครับ และเห็นด้วยกับความเห็นของ คุณ uab lag ม้งเราต้องมีการเปลี่ยนเปลงแล้ว อย่าเพียงแค่คิดว่า คนอื่นมาทำลายสุสาน แต่จงมองว่า ควรมีระบบการจัดการกับสุสาน เพราะถามจริงๆในแต่ละปี ญาติคนตายมาเยี่ยมสุสานกี่ครั้ง บางทีตลอดชีวิตก็ไม่เคยมาเยี่ยมสุสาน ไม่เคยมาดูแลสุสานเลย ดังนั้น ยอมเถิดครับ ให้รัฐบาลจัดระเบียบ แม้เราเองเป็นลูกหลาน มาดูแลสุสานไม่ได้ ถ้าจัดระเบียบแล้ว รัฐบาลจะได้หาคนมาดูแล ให้กับลูกหลานที่ไม่เคยไปเยี่ยมสุลานเลยได้ครับ (ช่วงนี้ไม่มีบทความใหม่เลยนะครับ คุณม้งเมกา จัดสรรญมาให้อ่านหน่อยครับ)

  5. hlub hmoob 19 xeem

    Hais txog ntawm hmoob tej teeb meem peb yuav tsum taw los daws.
    Hais txog ntawm pawg hmoob EB yeej muaj txoj kev cai tshiab li npawg (uab lag) tau hais tiag.
    Txhua yam yuav muaj chaw rau yog peb hmoob tsa tau lub( KOOM TXOOS HMOOB ) peb thiaj daws tau tej teeb meem no los ntawm lub hauv paus tiagg.
    Txhua yam muaj nyob rau hauv txoj kev cai tshiab hmoob (Hmoob EB) lawm. vam tias peb hmoob ntsuag nos qhov muag yuav pom kev.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *