ตัวตนของเรา ขยะของเรา

ฟ้าหลังฝนมักจะร้อนเสมอ หลังจากมีวันฝนตกและแดดออกสลับกันไปมาอยู่หลายวัน ยามนี้เหลือแค่แดดเพียวๆ ที่คอยสาดแสงลงมา แม้แต่เงาไม้ใหญ่ที่เคยร่มเย็น ตอนนี้ก็ไม่อาจบรรเทาร้อนจากแสงอาทิตย์ได้ ..ขณะที่เขียนหัวข้อนี้ เป็นช่วงเวลาบ่ายโมงครึ่ง อากาศร้อนกำลังดี

ม้งเรา ผู้ใหญ่ได้สอนเรื่องอุปนิสัยการกินเอาไว้เรื่องหนึ่ง ว่าอย่าซื้อกินนอกบ้าน โดยเฉพาะคนเป็นสะใภ้ หากซื้ออะไรได้ก็ควรต้องเอากลับมากินในบ้าน (อย่างเปิดเผย) รวมถึงต้องแบ่งให้พ่อผัวแม่ผัวด้วย จึงจะเป็นเรื่องที่ถูกที่ควร ด้วยเหตุนี้คำสอนในเรื่องดังกล่าวจึงได้กลายมาเป็นอุปนิสัยหนึ่งของชาวม้ง คือเมื่อซื้ออะไรได้ก็ควรต้องนำกลับมากินในบ้าน ..หรือไม่ก็กินซะให้เสร็จๆ ก่อนเข้าบ้าน

แต่เมื่อเวลาผ่านไป อุปนิสัยและพฤติกรรมต่างๆ ก็เปลี่ยนแปลงตาม เรื่องการซื้อกินก็เช่นเดียวกัน ปัจจุบันม้งเรา (โดยเฉพาะหนุ่มสาว) นิยมกินนอกบ้านมากขึ้น ซึ่งก็มีทั้งการกินอาหารมื้อหลัก และการซื้อกินจุกกินจิก

ประเด็นที่ผมอยากพูดในวันนี้คือ การซื้อกินจุกจิกนอกบ้าน เช่น ขนมขบเคี้ยว ของปิ้งย่าง ไปจนถึงเครื่องดื่มต่างๆ และการซื้อกินจุกจิกนี้เอง เป็นที่มาของขยะตามรายทางเข้าหมู่บ้านม้งเรา ..แม้จะไม่ทุกชุมชนม้งก็ตาม

เมื่อไม่นานมานี้ ผมเพิ่งสังเกตุเห็นป้ายตรงปากทางเข้า ต.ป่ากลาง โดยป้ายมีข้อความบอกไว้ว่า “ระวังชนคนเก็บขยะ” ห่างกันไม่ถึงร้อยเมตรมีอีกป้ายหนึ่งใจความว่า “โปรดช่วยกันเก็บขยะบริเวณนี้” ครั้งแรกที่เห็นสองป้ายนี้ โดยเฉพาะป้ายแรกที่บอกว่า “ระวังชนคนเก็บขยะ” ผมนึกว่าบริเวณดังกล่าวอาจเป็นพื้นที่ทิ้งขยะ หรือไม่ก็อาจจะมีลูกจ้างที่คอยเก็บขยะบริเวณนั้นเป็นประจำ

แต่พอกลับมาคิดเกี่ยวกับข้อความในป้ายที่สอง ที่บอกให้ “ช่วยกันเก็บขยะบริเวณนี้” คนทำป้ายคงคิดว่า เมื่อคนเห็นป้ายแล้วคงจะพากันหยุดรถและเก็บขยะบริเวณนั้น

“ระวังชนคนเก็บขยะ” จึงหมายถึง ระวังชนกลุ่มคนที่หยุดรถเพื่อเก็บขยะบริเวณนั้น

แต่จากที่ผมกลับมาอยู่บ้านเป็นเดือน ผมยังไม่เคยเห็นใครหยุดรถเพื่อเก็บขยะบริเวณนั้นเลย (ผมเองก็ไม่หยุดนะ) ..ป้าย “ระวังชนคนเก็บขยะ” จึงกลายเป็นความห่วงใยที่เสียเปล่า

ทำไมคนถึงทิ้งขยะในที่สาธารณะ ถ้าเป็นเหตุผลอย่างสั้นน่าจะเป็นเพราะ มัก Easy

แต่ถ้าเป็นเหตุผลอย่างยาวก็พออธิบายได้ว่า เป็นเพราะสภาพสังคมที่เจริญขึ้น ผู้คนมีรถราใช้กันมากขึ้น แหล่งกินเที่ยวมีมากขึ้น ดังนั้น เมื่อกรูมีเงิน กรูมีรถ กรูมีที่ซื้อกิน กรูก็พกเงินของกรู ขึ้นรถของกรู ไปซื้ออะไรใส่ท้องกรู เมื่อมันคือของกินเล่น กรูก็กินแม่มเล่นๆ (ระหว่างทาง) แต่กรูจะไม่เพลิน ต้องรีบกิน แล้วทิ้งแม่มที่เหลือระหว่างทาง ..เพราะกรูอยากเป็นคนดี ไม่อยากให้ใครรู้ว่ากรูแอบไปกินข้างนอกมา

ชุมชนม้งที่อื่นผมไม่ทราบว่าเป็นอย่างไร แต่จากการสังเกตุ หากชุมชนอยู่ห่างใกลจากเขตเมือง (แหล่งซื้อกินมากๆ) จะไม่ค่อยมีขยะตามทางเข้าหมู่บ้าน (เพราะกินเสร็จตั้งแต่ กม. แรก) แต่ถ้าชุมชนไหนอยู่ไม่ห่างจากเขตเมืองมาก สภาพทางเข้าหมู่บ้านก็มักเป็นอย่างที่ผมกล่าวมา ..ป่ากลาง ห่างจากตัวอำเภอประมาณ 3 กม.

หลายคนอาจคิดว่า แล้วทำไม EdiTor ไม่หยุดรถแล้วเก็บขยะเป็นตัวอย่างล่ะ เผื่ออะไรๆ จะดีขึ้น ก็ขอตอบน้ำขุ่นๆ ว่า ไม่อยากแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ และอีกอย่างผมอยากเก็บขยะพวกนั้นไว้ในสภาพที่มันเป็น เพื่อสะท้อนความเป็นตัวตนของเรา ..ไม่อยากทำลายตัวตนของเรา คริ คริ

12 Comments

  1. Ree

    ชุมชนม้งเห็นทิ้งขยะกันเยอะมาก…อาจเป็นเพราะว่าเราไม่ได้ถูกปลูกฝังมาให้ทิ้งขยะให้ถูกที่มั่ง….เพราะตัวดิฉันเองก็เพิ่งจะมาทิ้งขยะถูกที่จนเป็นนิสัยก็เมื่อตอนเรียนมอ.ปลายนะค่ะ….ส่วนตอนเด็กๆหรอกินเสร็จตรงไหนก็ทิ้งตรงนั้นเลย….

  2. ไกลถิ่น

    ผมว่ายุคสมัยมันเปลี่ยนไปอะไรๆๆก็จะค่อยๆๆเปลี่ยนตาม ตราบใดที่ในจิตใจนั้นยังมีความเห็นแก่ตัว การพัฒนาในเรื่องบางเรื่องหรือหลายๆๆเรื่องมันก็คงจะช้าตามความเห็นก่ตัวของคนบางคน คนที่ได้ชื่อว่าในกาลชาตินี้ที่ได้เกิดมาเป็นม้งใช่ว่าจะไม่มีคนดี คนดีก็มี ก็คงต้องค่อยๆๆแก้ไขกันไป

    ปีใหม่ม้งแทบจะทุกหมู่บ้านขยะเต็มสนามเห็นแล้วน่าหดหู่ใจมิน่าถึงมีคนบางคนบอกว่าคนชาวเขายังไม่มีการพัฒนามันเจ็บมั้ย??? ความมีระเบียบวินัยในใจคนนั้นมันปลูกฝั่งกันยากแบบนี้เชียวหรือ???นั้นมันหมายถึงไม่ได้เอาใจใส่ ไม่ได้รณรงค์ ไม่มีถังขยะ หรือว่าสิ่งเหล่านี้มีแล้วแต่จิตใจคนม้งนั้นมันแก้กันไม่ได้ คงไม่มีใครตอบได้ดีเท่ากับตนเองตอบตนเอง ถ้าบ้านใหนที่ดีแล้วขอชมเชยจากใจจริง

    ผู้ใหญ่บ้าน คณะกรรมการ ต่อไปกรุณาเอาถังขยะไปใว้เยอะๆๆนะครับ พร้อมกับประชาสัมพันตลอดงานด้วยดูสิว่าจะดีขึ้นไหม???ถ้าไม่ดีขึ้นก็สมแล้วที่เขาด่าว่า …. ไอ้ซอกกราวด์…..

    ขยะภายนอกนั้นนคงแก้ไขกันไม่ยากครับ ในขยะภายในนี้สิ น่าศึกษา???

  3. ไกลถิ่น

    ขยะภายนอกนั้นแก้ไขกันไม่ยาก แต่ขยะภายในนี้สิ น่าศึกษาและแก้ไข

  4. ม้งเมกา

    เรื่องทิ้งขยะไม่เป็นที่เป็นทางนี้ ผมว่ามันคือปัญหาเรื่องไม่มีระเบียบ ไม่รักความสะอาดของม้งเรา จะมีบ้างก็ส่วนน้อย และปัญหาที่จะตามมาคือเรื่องสุขอนามัย โรคพยาษ แต่ที่แน่ๆคือม้งไม่สนใจเรื่องที่ใกล้ตัวพวกนี้ นอนจากจะส่งผลร้ายๆแล้วอาจทำให้นักท่องเทียวไม่อยากไปเทียวหมู่บ้านม้งในไทยอีกนะครับ ขอให้ช่วยๆกันรักษาความสะอาดนะครับ

  5. EdiTor (Post author)

    เมื่อพูดถึงความสะอาดแล้ว ขยะยังถือเป็นเรื่องเล็กครับ ยังมีเรื่องขี้ๆ อย่างขี้วัว ขี้ควาย ขี้หมู ขี้หมา ขี้ไก่ ร้ายหน่อยก็ขี้เด็กๆ ตามมาด้วยเรื่องน้ำทิ้งน้ำเสีย แล้วยังมีเรื่องยาเรื่องปุ๋ยที่ใช้ในการเกษตรอีก

    นี่คือเรื่องสุขอนามัยที่ยังไม่ได้รับการจัดการที่ดี

  6. patipun

    ป่ากลาง ผมเป็นคนหนึ่งที่วนเวีนยแถวป่ากลางออกจะบ่อยกว่าคนที่อาสัยอยู่ป่ากลางแต่ไปใช้ชีวิตต่างจังหวัด นาน ๆ กลับบ้านทีเสียอีก (แต่ผมไม่ทันสังเกตป้ายที่บอกน่ะ)

    ผมเป็นคนบ้านนอด อยู่บนดอยสูง(ไม่เท่าไหร่) เรื่องขยะจึงเป็นเรื่องที่เห็นจนชินตาว่า พวกเราทิ้งขยะกันไม่เป็นที่ อยากทิ้งก็ทิ้งไปเสียอย่างนั้น บ้านผมตอนนี้มีถังขยะของ อบต.มาวาง แต่ไม่มีขยะอยู่ข้างใน ถ้ามีก็จะเต็มแต่ไม่มีคนเอาไปทิ้ง แม้จะมีหลุมขยะตามกลุ่มบ้านต่าง ๆ ก็ตาม แต่การกำจัดขยะก็ยังมีน้อยมาก

    ส่วนหนึ่งม้งเราอยู่แต่ในป่าเขามาแต่ใหนแต่ไร และไม่มีขยะ(ถุงพลาสติก) ขยะสัวนมากจะย่อยสลายได้เอง ดังนั้นจะทิ้งใหนก็ไม่มีใครว่า จึงติดเป็นนิสัยการทิ้งไม่เป็นที่ครับ….ม้งเรายังมีเรื่องที่ต้องแก้ไขอีกเยอะครับ

  7. wee

    พูดถึงเกาหลีคุณนึกถึงอะไร(sumsung,ดารา,ความรักชาติ,ระเบียบวินัย,อาหารฯลฯ) พูดถึงสิงคโปร,ญี่ปุ่น,ฝรั่งฯลฯ แล้วถ้าพูดถึงม้งเราล่ะ เราอยากให้คนอื่นเขารู้จักเราแบบไหน พวกเราจะสือสิ่งใดออกไปให้ชาวโลกรับรู้ว่าเราคือม้ง
    สิ่งที่ผู้คนกลุ่มหนึ่งทำเหมือนๆกัน หรือชอบเหมือนๆกันเป็นระยะเวลาหนึ่ง เขาเรียกว่ากระแส สิ่งที่ทำกันมาเป็นระยะเวลานานและมีการสืบทอด เขาเรียกว่า วัฒนธรรม ทุกคนคงไม่อยากให้เรื่องนี้(การทิ้งขยะไม่เป็นที่)กลายเป็นหนึ่งในวัฒนธรรมของเราชาวม้งน่ะครับ มีงานสืบสานวัฒนธรรมที่ใดที่นั่นก็เต็มด้วนขยะ 95%ที่มาเที่ยวคือม้ง คนอื่นจะมองเราอย่างไร(สงสัยขยะคงเป็นหนึ่งในวัฒนาธรรมที่ต้องสืบสานต่อ) ถ้าจิตสำนึกมันสร้างกันยากนัก ก็ต้องใช้กฎหมายมาบังคับ ต้องอำนวยความสะดวกต่อการรักษาความสะอาด
    การพัฒนาต้องใข้เวลา การไม่พัฒนาจะเสียเวลาทั้งชีวิต ขอฝากพี่น้องม้งผู้เจริญแล้วด้วยครับ

  8. KKB

    ถ้าพูดถึงม้ง คนไทยจะนึกถึงสิ่งต่อไปนี้
    พูดไม่ชัด
    ชอบทำไร่เลื่อนลอย
    ยากจน
    สูบฝิ่น
    บ้านสกปรก
    ปล่อยหมูวิ่งตามหมู่บ้าน
    ไม่มีการศึกษา
    ผู้หญิงก็ง่าย
    ผู้ชายมีเมียหลายคน
    ทุกคนต้องฟังหัวหน้าเผ่า
    ฯลฯ
    เราคงลบภาพพวกนี้ออกจากความคิดของคนไทยได้ยาก ฉะนั้น เราต้องทำให้เขาเห็นว่า เราไม่ได้เป็นอย่างที่เขาคิด เมื่อเขาเห็นแล้วเขาจะเปลี่ยนความคิดของเขาเอง เราต้องเริ่มจากตัวเราก่อน บ้านเราก่อน ก่อนจะขยายไปสู่คนอื่น บ้านอื่น

    ม้งเล่าลือ เพชรบูรณ์

  9. อิสรา

    ตอนนี้ตำบลป่ากลางกำลังรณรงค์เรื่องการจัดการขยะอยู่ครับ เริ่มต้นจุดประกายจากหมออนามัยตำบลป่ากลาง ร่วมกับชมรม อสม.ตำบลป่ากลาง เราเริ่มต้นกันที่เทศกาลปีใหม่ม้งปี 2554 ขยะเยอะมากครับ ทำมาเรื่อย ๆ ตอนนี้ทาง อบต.ก็เข้ามาร่วมด้วยช่วยกัน ภาคส่วนอื่นๆก็เริ่มขยับตัว ตอนนี้กำลังเกิดธนาคารขยะในทุกหมู่บ้าน เหลือแต่พี่น้องชาวป่ากลางเท่านั้นแหละจะช่วยกันหรือไม่ “ถ้าไม่ช่วยกัน ขยะเต็มป่ากลางแน่” และไม่มีทางออกอื่นใดนอกจากจะช่วยกันลดปริมาณขยะ ตอนนี้เราเปิดธนาคารรับซื้อขยะในหมู่บ้าน ฝากช่วยประชาสัมพันธ์ต่อๆไปด้วยนะ เพราะเราสื่อสารกันไม่ค่อยทั่วถึงครับ

  10. อิสรา

    สื่อสารกับเราได้ที่ facebook รพ.สต.ป่ากลาง อ.ปัว จ.น่าน sopua13@hotmail.com ช่วยๆกันครับ

  11. อิสรา

    ฝากถาม WM ผมอยากเอารูปกิจกรรมฝากลงในเวปนี้จะได้หรือไม่ครับ ผมทำงานที่ป่ากลาง ทำเรื่องรณรงค์ลดขยะอยู่ มีภาพกิจกรรมดีดีมากมายที่อยากนำเสนอให้ทราบ อีกอย่างจะเป็นกำลังใจให้ผู้ที่ทำงาน และการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ที่ดีให้กับพี่น้อง ม้ง เมี่ยน ลัวะ ทั่วโลกครับ ยังไงก็สื่อสารมานะครับ

  12. EdiTor (Post author)

    คุณอิสรา สามารถส่งรูปมาได้ตามอีเมล์ที่อยู่ในหน้านี้ครับ http://hmongasia.com/contact/

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *