ทำไมงานแต่งม้งต้องมีพิธีกรรม

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา? ผมได้มีโอกาสไปร่วมงานแต่งเพื่อนคนหนึ่งที่ คลองลาน จ.กำแพงเพชร? ก็ถือเป็นโอกาสดี? เพราะได้มีโอกาสเห็นผู้หลักผู้ใหญ่ในงาน? จัดทำขั้นตอนพิธีกรรมต่างๆ อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ (คิดว่าอย่างนั้น)

เป็นครั้งแรกที่ได้ร่วมโต๊ะพิธีงานแต่ง (อาจเป็นเพราะว่าแก่แล้ว) จึงทำให้ได้เห็นขั้นตอนพิธีกรรมต่างๆ อย่างใกล้ชิด? และได้เห็นโดยละเอียด? ที่ว่าละเอียดนั้นผมพิจรณาจากเวลาที่ใช้ในพิธีครับ? พิธีเริ่มตั้งแต่ประมาณบ่ายโมง? ไปจนถึงหกโมงเย็น? ตอนแรกก็ดูตื่นตาตื่นใจดีอยู่หรอกครับ? แต่พอเริ่มตกเย็น? เรี่ยวแรงก็หดหาย? ทำให้เกิดอาการง่วงขึ้นมาแทน? แต่ก็ต้องได้ตาสว่างอีกครั้งเมื่อต้องเจอกับเขาวัว (ใช้เป็นจอกเหล้า)?

ในระหว่างพิธีกำลังดำเนินอยู่? ได้มีพี่คนหนึ่งที่นั่งอยู่ข้างๆ ได้เอ่ยคำถามหนึ่งกับผมว่า “ทำไมต้องมีพิธีแบบนี้ด้วย ไม่เข้าใจเลย” หลังจากหายอึ้ง? และแน่ใจว่าเป็นคำถามที่ต้องการคำตอบ? ไม่ได้พูดหรือถามมาลอยๆ? ผมจึงตอบแกไปว่า “ออ .. (แก้อึ้ง) ก็คงเหมือนกับชาติอื่นๆ ล่ะมั๊ง? ที่ก่อนจะได้ชื่อว่าสามีภรรยา? คงต้องมีการทำพิธีอย่างใด อย่างหนึ่งเสียก่อน (พิธีแต่งงานนั่นแหละ)”? พี่แกก็ตอบ “เออ คงจะใช่น๊อ” .. ต้องใช่แน่หล่ะ

ซึ่งผมมองแล้วเป็นคำถามที่ไม่อยากจะเชื่อว่าจะได้ยินจากปากของคนม้งด้วยกัน? และมาจากคนที่มีสติสัมปชัญญะเต็มร้อยซะด้วยสิ? แม้พี่แกจะใช้ชีวิตอยู่ในเมืองเสียส่วนใหญ่ก็ตามเถอะ? เพราะอย่างที่ผมเพิ่งบอกไป? อย่างน้อยก็ต้องเข้าใจว่า? ทุกเชื้อชาติ เผ่าพันธ์ ล้วนแล้วแต่ต้องมีพิธีกรรมเป็นของตัวเอง? และพิธีแต่งงาน? ก็เป็นเพียงแค่หนึ่งในพิธีกรรมทั้งหมด? ที่คนเชื้อชาติหนึ่งๆ พึงจะมี

It’s amazing, with the opportunities we have living in urban society. It made so different to our attitude about Hmong. I am more surprised to see some Hmong people obsessed to be the “other” that non Hmong.

ที่นำเรื่องนี้มาพูดให้ฟังในวันนี้? เพราะผมไม่อยากจะเชื่อว่า? กับการที่ม้งเราได้มีโอกาสใช้ชีวิตอยู่ในสังคมเมือง? จะทำให้ทัศนคติต่างๆ เกี่ยวกับม้งเราเปลี่ยนไปได้ถึงขนาดนี้? ผมยิ่งแปลกใจขึ้นไปอีกเมื่อเห็นพี่น้องบางคน? หลงภูมิใจกับความเป็น “อย่างอื่น” ที่ไม่ใช่ม้ง

14 Comments

  1. ..........

    การรักษาประเพณีก็เป็นเรื่องที่ดีนะคับและผมก็เห็นด้วยเป็นอย่างยิ่ง แต่สิ่งหนึ่งที่ผมไม่อยากได้ยินและไม่อยากให้มีในสังคมม้งเลยมีสิ่งหนึ่งคือ การฉุดหญิงสาวมาเป็นภรรยาโดยที่บางคนไม่ได้เต็มใจเลย ถึงแม้ว่าสมัยนี้มีให้เห็นน้อยแล้วก็ตาม ผมเรียนอยู่แถว กทม.เพื่อนๆคนไทยเคยถามและแซวถึงเรื่องนี้กับผม ผมก็ไม่รู้ว่าจะตอบยังงัยและก็ไม่รู้หมือนกันว่าพวกเขาทราบเรื่องเหล่านี้มาจากไหน ดังนั้นผมมีความคิดส่วนตัวว่าสิ่งที่ดีๆๆก็มีเยอะและก็ควรรักษาไว้ แต่สิ่งที่ไม่ค่อยสวยงามในสมัยปัจจุบัน ม้งน่าจะมีมาตราการปรับเปลี่ยนบ้างจะดีไหม

  2. คนเดินทาง

    โชคดีที่ไปเจอบทความเรื่องหนึ่งถึงแม้จะเป็นบทความของคนไทยแต่เนื้อหาก็ไม่แตกต่างจากบทความของคุณ Editor ข้าพเจ้านำเพียงแค่บางส่วน
    เนื้อหาทั้งหมด http://review.semsikkha.org/content/view/297/144/

    วิถีชีวิตดั้งเดิมของชาว ไทยมีพิธีกรรมเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญในการดำเนินชีวิต เพราะช่วยเป็นเครื่องมือในการสื่อสาร บอกกล่าว หรือให้ความหมายแก่สิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิต รวมทั้งแสดงความเชื่อ และตำนาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม การรับรู้หรือมองโลก และการเรียนรู้ ตัวอย่างเช่น หลายๆ พิธีกรรมแสดงถึงความเคารพนอบน้อมต่อผืนแผ่นดิน ระบบนิเวศและเทพเทวาที่ปกป้องคุ้มครองสังคมให้อยู่เย็นเป็นสุข นอกจากนี้ พิธีกรรมยังช่วยเชื่อมร้อยให้เกิดความผูกพันระหว่างคนในชุมชน รวมทั้งเป็นส่วนสำคัญของการแสดงความเชื่อ ความศรัทธา และแนวปฏิบัติร่วมกันในทางศาสนาอีกด้วย

    ใน ขณะที่ความเชื่อดั้งเดิมนั้นผูกโยงอยู่กับความจริงที่มองไม่เห็น ชีวิตของคนสมัยใหม่ที่สมาทานความเชื่อแบบวิทยาศาสตร์เชิงประจักษวาส จะเชื่อเฉพาะแต่สิ่งที่ตาเนื้อมองเห็นและเป็นไปตามแนวคิดเหตุผลนิยม มีผลให้กระบวนการเรียนรู้เพื่อเข้าถึงมิติของความศักดิ์สิทธิ์ในชีวิตถูกลด ทอนไปอย่างน่าเสียดาย ทั้งนี้ โดยที่พิธีกรรมส่วนมากก็หาได้มีการปรับเนื้อหา วิธีการ หรือชุดภาษา ให้สอดคล้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบันเพื่อให้คนสมัยใหม่เข้าถึงได้อย่าง สร้างสรรค์แต่อย่างใดไม่

    อย่าง ไรก็ตาม บนหนทางแห่งการพัฒนามิติทางจิตวิญญาณไปควบคู่กับความเป็นชุมชนแห่งการพึ่งพา อาศัยและการเรียนรู้ร่วมกันของสังคมสมัยใหม่นั้น พิธีกรรมจะยังคงเป็นส่วนสำคัญและพึงได้รับการปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมอย่าง สร้างสรรค์ และในท่ามกลางความหลากหลายของความเชื่อความศรัทธานั้น การน้อมรับ ชื่นชม และเรียนรู้จากความแตกต่างหลากหลายของผู้คนถือเป็นเรื่องที่สำคัญ อันจะเป็นต้นทุนหรือรากฐานแห่งการดำรงสันติภาพอันแท้จริงของสังคม

  3. คนร่ำสุรา

    ท่าน Editor ไม่แน่ใจเพื่อนท่าน(เจ้าบ่าว)อยู่ที่จ.ตากใช่หรือเปล่าเอ่ย? สงสัยคงจะเป็นเพื่อนผมด้วยมั้ง ….ที่ทราบมานะครับแถวบ้าน(ตาก)และ กำแพงเพชร เรื่องประเพณีพิธีกรรมต่างๆก็ยังมีการร่ำสุราเหมือนดั้งเดิมนะครับ 555 นี่แหละครับที่มาของชื่อนี้เอง….

  4. Rain

    แต่ก่อนเห็นว่าม้งไม่มีการฉุดนะคะ แต่ด้วยเหตุผลนานาประการ
    เช่นสงคราม การย้ายถิ่นจากถิ่นหนึ่งไปอีกถิ่นหนึ่ง ความปลอดภัยในชีวิตมีน้อยนะคะ
    ม้งเราเลยต้องปรับตัวให้เข้ากับสถาณการณ์คือ รีบ เร็ว เท่านั้นที่หนีภัยร้ายจากอันตรายของสงครามได้
    เราคิดว่างี้นะ

    ส่วนเหล้านั้น..ก็มีมีพิธีนะคะ แต่หลังๆมา
    กลายมาเป็นของหลักของการดื่มเพื่อความสนุกสนานบันเทิงของคนที่มาร่วมพิธีเสียแล้ว น่าเสียใจนะคะ
    เคยอ่านบทความของม้งคนหนึ่งที่เขียนเชิงสอนวัยรุ่นม้งเมกา เค้าเล่าว่าเห็นว่าเหล้าไม่มีให้เมานะ สำหรับแต่ก่อนดั้งเดิม…แต่ลองดูสังคมตอนนี้ซิ…

    พ่อเมาแล้วกลับมาจะฆ่าจะแกงแม่…ยังติดตาฉันมาเสมอ..
    เลยไม่อยากให้มีเหล้ามาดื่มในงานมงคลเลย นอกจากการดื่มเป็นพิธีกรรมทางศาสนา

    ส่วนการแต่งงานนั้น…ก็มีประวัติศาตร์ของการแต่งงานที่น่าสนมากเหมือน ทำไมม้งต้องมีพิธีงานแต่งงานอย่างโน้นอย่างนี้ ฉุดไม่ดีกว่าเหรอ ง่ายดี ทำไมต้องมีการไปขอด้วย.. ลองหาอ่านนะคะแล้วแลกเปลี่ยนความคิดเห็นได้นะคะ…

    โชคดีสัปดาห์วาเลนไทน์นะคะ…รักม้ง เพื่อม้งเสมอ

  5. EdiTor (Post author)

    คุณ คนร่ำสุรา ต้องขอโทษที่ตอบช้าครับ เจ้าบ่าวเป็นคนตากครับ เจ้าสาวคนคลองลาน

    คุณ Rain เรื่องเหล้าในงานพิธีนั้น มีบางงานที่บางพื้นที่เค้าก็เลิกกินกันแล้วครับ อย่างงานแต่งที่ป่ากลาง ผู้ใหญ่จะไม่ค่อยมีการกินเหล้าบนโต๊ะพิธีแล้ว แต่จะกินน้ำอัดลมแทน สำหรับแขกหรือผู้มาร่วมงาน อาจมีดื่มกันบ้าง ทั้งนี้เพราะป่ากลางได้มีการรณรงค์เรื่อง “ลดกินเหล้าในงานพิธีกรรม” มาหลายปีแล้วครับ
    สำหรับเรื่องการ “ฉุด” นั้น หากมองย้อนกลับไปในยุคหิน ทุกคนอาจยังนึกภาพออก ที่ผู้ชายในยุคหินจะถือกระบองอันใหญ่ๆ ฟาดหัวหญิงสาว เพื่อฉุดมาเป็นภรรยา ก็คิดดูละกันครับเรื่องมันมีมาเป็นพันๆ ปี แต่ม้งเรายังทำกันอยู่เลยอ่ะ ..

    แต่ผมเชื่อว่าเมื่อสาวม้งมีการศึกษาสูงขึ้น เรื่องของการฉุดก็จะหมดไปครับ .. ฉุดแล้วติดคุกลูกเดียว (อีกลูกเก็บไว้ที่บ้าน)

  6. คนร่ำสุรา

    …ขอแสดงความเห็นหน่อยจ้า…
    คือจริงๆแล้วส่วนตัวคิดว่าแล้วแต่ๆละท้องถิ่นนะครับซึ่งอาจจะไม่เหมือนกัน อย่างที่ป่ากลางก็เป็นแบบที่ Editor กล่าวไว้ เพราะเคยไปเล่นปีใหม่ปีที่แล้ว 2008เรื่องพิธีกรรมกินเหล้ามีน้อยมากๆเลยเมื่อเทียบกับแถวๆตาก
    …และก็เป็นที่น่ายินดีมากๆเลยที่ป่ากลางมีความสามัคคีที่ทำให้กิจกรรมลดเหล้าตามพิธีกรรมต่างๆได้อย่างดีเยี่ยม ขอชมเชยครับ
    ส่วนเรื่องการฉุดนั้นคุณ Rain อย่าได้กังวลใจเลยเพราะว่าในอนาคตพวกเราต้องช่วยกันอีกแรงหนึ่งนะครับ!

  7. phaa

    อ่า!!!!!!!เรื่องฉุดยังมีอยู่อีกเหรอ!!!!!!!!!!!!!!!สงสัยผมหลงเมืองไปนานหน่อยมั้ง คืออย่างงี้เรื่องการฉุดเนี้ยผมเห็นครั้งสุดท้ายเมือประมาณสัก 20 ปี ก่อนโน้นถือว่านานมากแล้วนะ และคิดมาตลอดว่าน่าจะเลิกหมดแล้วเพราะคนรุ่นใหม่ส่วนใหญ่ก็เรียนหนังสือหมดแล้วไม่น่าจะมีอีก ถ้ายังมีอยู่ใครเคยเห็นที่ไหนน่าจะมาแชร์ให้กันอ่านหน่อยครับ

  8. Rain

    ค่ะ..ตอนนี้ฉุดไม่มีที่หมู่บ้านแล้วจ้า
    แต่เหล้ายังมีอยู่ คนเค้าชอบทำเหล้าสตรอเบอรี่ต้อนรับแขกอ่ะค่ะ
    เลยมีเหล้าเยอะ
    ดีจัยค่ะที่ป่ากลางมีการณณรงค์เรื่องนี้
    ต่อปเราคงต้องมีโอเดียประกวดหมู่บ้านม้งตัวอย่างนะคะ..ว่าม่าเอ่ย?

  9. phaa

    ผมไม่เคยร่วมโต๊ะพิธีแต่งงานเลย(แบบอวุโสยังน้อยอยู่)จึงอยากให้ Edi Tor แชร์ความรู้หน่อยว่าบนโต๊ะพิธีแต่งงานนั้นเขาพูดเรื่องอะไรบ้าง (เท่าที่ฟังผู้ใหญ่เข่าคุยกันมักจะเป็นลักษณะของการพูดคุยตกลงเกี่ยวกับความขัดแย้งในอดีตหรือเปล่าฦ? หมายถึงตกลงเพื่อให้เกิดความปรองดองกันระหว่างสองครอบครัวหรือสองแซ่ที่แต่งงานกันหรือเปล่า?

  10. Pingback: ขั้นตอนพิธี งานแต่งของม้ง

  11. EdiTor (Post author)

    ก็ขอตอบคุณ phaa โดยเขียนเป็นเรื่องใหม่เลยละกันนะครับ “ขั้นตอนพิธี งานแต่งของม้ง”

  12. ters

    เผ่าพันธ์ใดไร้วัฒนธรรมก็เปรียบเสมือนไม่มีตัวตนจะไปอ้างว่าเป็นชนชาติโน้นชนชาตินี้ใครจะเชื่อ ผมว่าบรรพบุรุฒ ของเราท่านเป็นคนเก่งมากที่สามารถมีสิ่งดีงานสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน ร่วมกันสืบสานกันต่อเทอญ ครับ นี่คือสิ่งเดียวที่เหลืออยู่ของคนม้ง

  13. ขอทานน้อย

    มันเป็นเรื่องธรรมดาๆ

    แต่ดีใจที่มีปัญญาชนม้งสนใจ ใส่ใจต่อปัญหา ต่อเหตุการณ์เหล่านี้

    บอกได้ว่า

    มันมีอะไรมากกว่าที่เราคิดไว้

    ทำใจให้เป็นกลาง ศึกษาให้ดี แล้วจะเข้าใจ

    ปล.เราบ่นตรงงานมะเนี่ย

  14. น้องสาว

    เอ๊ะ ว่าแต่ พี่…(คนร่ำสุรา) หายไปไหนนะ

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *