ทำไมงานแต่งม้งต้องมีพิธีกรรม

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา? ผมได้มีโอกาสไปร่วมงานแต่งเพื่อนคนหนึ่งที่ คลองลาน จ.กำแพงเพชร? ก็ถือเป็นโอกาสดี? เพราะได้มีโอกาสเห็นผู้หลักผู้ใหญ่ในงาน? จัดทำขั้นตอนพิธีกรรมต่างๆ อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ (คิดว่าอย่างนั้น)

เป็นครั้งแรกที่ได้ร่วมโต๊ะพิธีงานแต่ง (อาจเป็นเพราะว่าแก่แล้ว) จึงทำให้ได้เห็นขั้นตอนพิธีกรรมต่างๆ อย่างใกล้ชิด? และได้เห็นโดยละเอียด? ที่ว่าละเอียดนั้นผมพิจรณาจากเวลาที่ใช้ในพิธีครับ? พิธีเริ่มตั้งแต่ประมาณบ่ายโมง? ไปจนถึงหกโมงเย็น? ตอนแรกก็ดูตื่นตาตื่นใจดีอยู่หรอกครับ? แต่พอเริ่มตกเย็น? เรี่ยวแรงก็หดหาย? ทำให้เกิดอาการง่วงขึ้นมาแทน? แต่ก็ต้องได้ตาสว่างอีกครั้งเมื่อต้องเจอกับเขาวัว (ใช้เป็นจอกเหล้า)?

ในระหว่างพิธีกำลังดำเนินอยู่? ได้มีพี่คนหนึ่งที่นั่งอยู่ข้างๆ ได้เอ่ยคำถามหนึ่งกับผมว่า “ทำไมต้องมีพิธีแบบนี้ด้วย ไม่เข้าใจเลย” หลังจากหายอึ้ง? และแน่ใจว่าเป็นคำถามที่ต้องการคำตอบ? ไม่ได้พูดหรือถามมาลอยๆ? ผมจึงตอบแกไปว่า “ออ .. (แก้อึ้ง) ก็คงเหมือนกับชาติอื่นๆ ล่ะมั๊ง? ที่ก่อนจะได้ชื่อว่าสามีภรรยา? คงต้องมีการทำพิธีอย่างใด อย่างหนึ่งเสียก่อน (พิธีแต่งงานนั่นแหละ)”? พี่แกก็ตอบ “เออ คงจะใช่น๊อ” .. ต้องใช่แน่หล่ะ

ซึ่งผมมองแล้วเป็นคำถามที่ไม่อยากจะเชื่อว่าจะได้ยินจากปากของคนม้งด้วยกัน? และมาจากคนที่มีสติสัมปชัญญะเต็มร้อยซะด้วยสิ? แม้พี่แกจะใช้ชีวิตอยู่ในเมืองเสียส่วนใหญ่ก็ตามเถอะ? เพราะอย่างที่ผมเพิ่งบอกไป? อย่างน้อยก็ต้องเข้าใจว่า? ทุกเชื้อชาติ เผ่าพันธ์ ล้วนแล้วแต่ต้องมีพิธีกรรมเป็นของตัวเอง? และพิธีแต่งงาน? ก็เป็นเพียงแค่หนึ่งในพิธีกรรมทั้งหมด? ที่คนเชื้อชาติหนึ่งๆ พึงจะมี

It’s amazing, with the opportunities we have living in urban society. It made so different to our attitude about Hmong. I am more surprised to see some Hmong people obsessed to be the “other” that non Hmong.

ที่นำเรื่องนี้มาพูดให้ฟังในวันนี้? เพราะผมไม่อยากจะเชื่อว่า? กับการที่ม้งเราได้มีโอกาสใช้ชีวิตอยู่ในสังคมเมือง? จะทำให้ทัศนคติต่างๆ เกี่ยวกับม้งเราเปลี่ยนไปได้ถึงขนาดนี้? ผมยิ่งแปลกใจขึ้นไปอีกเมื่อเห็นพี่น้องบางคน? หลงภูมิใจกับความเป็น “อย่างอื่น” ที่ไม่ใช่ม้ง