ขั้นตอนพิธี งานแต่งของม้ง

สืบเนื่องจาก คุณ phaa ได้ขอให้ผมเล่าเรื่องงานแต่งของเพื่อนเมื่อวันก่อนให้ฟัง? จากหัวข้อ “ทำไมงานแต่งม้งต้องมีพิธีกรรม“? เนื่องจากเห็นว่า? พอเล่าแล้วมีอารมณ์? เลยร่ายยาวไปหน่อย? จึงขอยกมาเป็นเรื่องใหม่เลยละกันครับ? แต่ก่อนอื่นต้องบอกก่อนว่าพิธีบนโต๊ะมีอยู่สอง หรือสามรอบ? โดยผมได้มีโอกาสร่วมโต๊ะรอบท้ายสุดนะครับ

คุณ phaa เข้าใจถูกแล้วครับบนโต๊ะจะมีการไกล่เกลี่ยเรื่องในอดีตด้วย? สำหรับกิจกรรมส่วนใหญ่บนโต๊ะจะเป็นการโต้ตอบระหว่าง Mej Koob (เม่ก๊ง) กับ Kaav Swm (กั๋งสือ) ซึ่ง Mej Koob จะเป็นตัวแทนของฝ่ายเจ้าบ่าว Kaav Swm เป็นตัวแทนของฝ่ายเจ้าสาว (เป็นคนดำเนินรายการด้วย) ซึ่งการโต้ตอบของทั้งสองท่าน? จะเป็นภาษาในพิธีเลยฟังไม่ออก? แต่พอจับใจความได้บ้าง? ว่าบางตอนเป็นการพูดถึงเรื่องในอดีต?

เมื่อจบการโต้ตอบแต่ละครั้งจะมีการดื่ม หนึ่งหรือสองครั้ง? ซึ่งการดื่มหรือการกินกับแกล้มแต่ละครั้ง? Mej Koob จะเป็นคนเชิญ (ต้องรอให้ Mej Koob เชิญก่อน) ในระหว่างพิธีจะมีการเปลี่ยนกับแกล้มบนโต๊ะ? เมื่อเห็นว่ากับเริ่มเย็นแล้ว? โดย Kaav Swm จะเป็นคนสั่งให้เปลี่ยน (ฐานะเจ้าบ้านมั๊ง)

จะมีคนรินเหล้าอยู่สองคน (จำชื่อตำแหน่งไม่ได้แล้ว) เวลาเสริฟเสร็จต้องเดินรอบโต๊ะและพูดเชิญทุกคนด้วยเสียงอันดังว่า Noj Noj Noj … Haus Haus Haus หรือ Noj Los Noj .. Haus Los Haus

Hu Plig (สู่ขวัญ).. มีขั้นตอนที่ทั้งคนของฝ่ายเจ้าบ่าว และฝ่ายเจ้าสาวต้องได้ Hu Plig หรือสู่ขวัญกัน (ผมเองก็ได้ทำ) โดยใช้ไก่ที่ทางฝ่ายเจ้าบ่าวและเจ้าสาวได้เตรียมไว้ (เป็นสิบกว่าตัวมั๊ง) หลักการง่ายๆ ครับแค่ดึงลิ้นไก่ออกมา? แล้ว Kaav Swm? จะเป็นคนอ่าน/ดูลิ้นไก่ให้? ถ้าลิ้นไก่ของใครไม่สวย? ให้ความหมายที่ไม่ดี? หรือใครทำลิ้นไก่ชำรุด? คนๆ นั้นต้องได้กินเหล้า? เพื่อเป็นการแก้เคล็ด

ในระหว่างพิธีจะมีขั้นตอนหนึ่ง? เป็นการเชิญขบวนเจ้าบ่าวเข้าบ้าน (ที่จริงขบวนเจ้าบ่าวก็นั่งอยู่ที่โต๊ะนั่นแหละ)? ซึ่งทุกคนในโต๊ะพิธีต้องถอดรองเท้า? ถ้าใครไม่ถอด จะโดนปรับเหล้า (ออ ระหว่างพิธีห้ามถอดรองเท้าก่อนขั้นตอนนี้ด้วย) หลังจากนั้น? Mej Koob จะให้เจ้าบ่าวคำนับญาติฝ่ายเจ้าสาวทุกคน? สำหรับญาติสำคัญๆ ที่ไม่ได้มาร่วมงาน? Mej Koob ก็จะสอน/บอกเจ้าบ่าวเป็นเชิงเปรียบเปรยว่า “เราเป็นผู้น้อย? เค้าเป็นผู้ใหญ่? ผู้ใหญ่ย่อมไม่มาคำนับผู้น้อย? ฉะนั้นแล้วเจ้าบ่าวต้องหาโอกาสไปคำนับผู้ใหญ่ท่านที่ไม่ได้มาด้วย”

ก่อนจบพิธีจะมีการพูดจาตกลงกัน? สำหรับเรื่องอนาคตของทั้งสองตระกูล/แซ่ (ใช้ภาษาในพิธี แต่พอฟังออก) ที่พอจับใจความได้คือ? Mej Koob ซึ่งเป็นตัวแทนฝ่ายเจ้าบ่าว? ได้ขอว่า วันข้างหน้าหากญาติ/แซ่ฝ่ายเจ้าสาวจะมางานแต่งในฐานะเจ้าบ่าวบ้าง? ก็ขอให้อย่างน้อยคนในขบวนต้องสวมกางเกงม้งมาร่วมงาน (เนื่องจากครั้งนี้ฝ่ายเจ้าบ่าวทุกคนสวมกางเกงม้ง)

ท้ายสุดทั้งสองฝ่ายได้พูดจาตกลงกันในลำดับสุดท้าย นั่นคือ? ในภายภาคหน้าต้องไม่มีการฉุดเกิดขึ้นระหว่างสองตระกูล/แซ่นี้? จากนั้นเป็นอันเสร็จพิธี? และทุกคนทานอาหารร่วมกัน

ก็ขอจบการเล่าเรื่องแต่เพียงเท่านี้? ก็ไม่คิดว่าหลังจากได้เล่า? เหมือนได้ทบทวนเหตุการณ์ในวันนั้นอีกรอบ? ทำให้เกิดความรู้สึกประทับใจในความงามของพิธีกรรมม้งเรา (แม้ต้องมีเหล้ามาเกี่ยว)? และรู้สึกว่าพิธีกรรมบางอย่างของเรานั้นลึกซึ้ง? และน่าหลงไหล?

อย่างไรก็ตามหากผู้รู้ท่านใดผ่านมาพบเห็นบทความนี้? และหากพบว่ามีข้อผิดพลาด? หรือข้อมูลตอนใดที่ไม่ถูกต้องสมบูรณ์? ก็ขอความกรุณาช่วยชี้แนะ? แล้วผมจะรีบทำการปรับปรุงเนื้อหาตรงจุดนั้นทันทีครับ