ม้งนับถือศาสนา หรือแค่ลัทธิความเชื่อ

hmong-religion

วันนี้ก็ขอมาพูดถึงเรื่องของศาสนาบ้างนะครับ? แม้ผู้คนจะเล่าขานกันมา ว่าอย่าริวิจารณ์เรื่องศาสนา? และการเมือง? แต่ผมเองทราบดีว่า? ตราบใดที่ผมพูดถึงแต่แง่บวก? หรือไม่วิจารณ์ในทางเสียๆ หายๆ? ตราบนั้นสิทธิ์ในการวิจารณ์ (อย่างราบรื่น) ของผมน่าจะยังหลงเหลืออยู่บ้าง?

ก็คงไม่กล้าพูดถึงศาสนาในทางเสียๆ หายๆ หรอกครับ? ไม่ว่าจะเป็นศาสนาไหนก็ตาม? ที่จะมาพูดถึงศานาของม้งเรา (ซึ่งหลายคนมองว่าเป็นแค่ความความเชื่อ) ก็แค่อยากให้พวกเราได้มาพูดคุยกันให้ชัดเจนขึ้น? ว่าสิ่งที่เรานับถึออยู่? ซึ่งก็คือบรรพบุรุษของพวกเรานี่เอง? จะถือเป็นศาสนาได้หรือไม่

ก่อนอื่นเราลองมาทำความเข้าใจกันสักเล็กน้อยก่อน? ว่าความเชื่อ หรือศาสนาของม้งเราจัดอยู่ในกลุ่มใดกันแน่? ซึ่งแน่ล่ะ? ไม่ใช่พุทธ? ไม่ใช่คริสต์? แต่เป็นการนับถือ เคารพบูชา วิญญาณของบรรพบุรุษ หรือญาติ? ที่ล่วงลับ ไปแล้ว (ตายไปแล้ว) สำหรับภาษาอังกฤษ? ความเชื่อ หรือศาสนานี้จัดอยู่ในกลุ่มของ Ancestor Worship?

Ancestor Worship ในความหมายของพจนานุกรมบางเล่ม? ได้ให้ความหมายไว้ว่า “ศาสนา ความเชื่อ? หรือการเคารพ บูชาวิญญาณของญาติที่เสียชีวิตไปแล้ว? (หรือบรรพบุรุษนั่นเอง)” หรือ “เป็นรูปแบบของการเคารพบูชาทางศาสนา? ที่เน้นที่อิทธิพลของญาติที่ตายไปแล้ว” ซึ่งกลุ่มเชื้อชาติที่พบว่าเคารพบูชาในวิญญาณบรรพบุรุษ? ก็จะมีอย่าง จีน เกาหลี เวียดนาม อินเดีย และแอฟฟริกา

แต่เดี๋ยวก่อน? เราลองมาดูองค์ประกอบของศาสนากันเสียก่อน? การจะเรียกว่าศาสนาได้นั้นต้องประกอบด้วยองค์ประกอบ 5 อย่างไม่ใช่หรือ?? คือ? 1) ศาสดา? 2) ภัมภีร์ หรือคำสอน 3) สาวก หรือผู้เผยแพร่? 4) ศาสนสถาน? 5) พิธีกรรม

ซึ่งเท่าที่ดูม้งเราจะมีก็แค่สองอย่างคือ พิธีกรรม กับสาวก (ผู้เผยแพร่ อย่าง txiv neeb) แต่ถึงจะอย่างนั้นก็ตาม? ผมเคยมีประสบการณ์ทำงานเกี่ยวกับม้ง? เวลาที่ต้องกรอกข้อมูลด้านศาสนา? จะต้องกรอกเป็น Ancestor Worship ไม่ใช่ Buddhism

ดังนั้นจึงสรุปได้ว่า? Ancestor Worship หรือการนับถือวิญญาณผีปู่ผีย่านั้น? ไม่ถือว่าเป็นศาสนา? แต่ในทางปฏิบัติ? หรือในทางการนำไปใช้? สำหรับบางประเทศ? Ancestor Worship อาจจะสามารถระบุให้เป็นศาสนา (Religion) ได้? ทั้งนี้อาจเป็นเพราะคำว่า Religion นั้น ครอบคลุมทั้งคำว่า ศาสนา และลัทธิ? ฉะนั้นแล้วที่ม้งเรานับถือมาจึงอาจเป็นได้แค่ลัทธิความเชื่อ? แค่นั้นเอง