ม้ง งานเพื่อสังคมและการกุศล

ตั้งแต่โลกโซเชียลเน็ตเวิร์คบูม ทำให้ได้เห็นกิจกรรมต่างๆ ของม้งมากขึ้น ตั้งแต่การค้าการขาย การโชว์นั่นโชว์นี่ การทะเลาะเบาะแว้ง และอีกหลากหลายพฤติกรรม แต่ในบทความนี้ขอพูดถึงการทำกิจกรรมเพื่อสังคมของม้งเรา และขอเน้นไปที่กิจกรรมของคนม้งเพื่อคนม้ง

ผมได้มีโอกาสร่วมวงสนทนากับผู้ใหญ่หลายท่านในงานเลี้ยงหนึ่ง หนึ่งในนั้นคือผู้ใหญ่บ้านของหมู่บ้านนั้น หัวข้อในการสนทนาที่อยากเอามาแชร์ในวันนี้มีอยู่หลายประเด็น ที่เกี่ยวกับการรวมตัวของม้งกลุ่มต่างๆ

1. เป็นหัวข้อทั่วไปที่เกี่ยวข้องกับความไม่โปร่งใส เริ่มตั้งแต่ การขาดการประชาสัมพันธ์ การขาดการมีส่วนร่วมของสมาชิกกลุ่มหรือไม่มีเลย และที่สำคัญเมื่อโครงการสิ้นสุดลงไม่มีการสรุปผลงานใดๆ ต่อสาธารณะชน เมื่อไม่มีการสรุปก็ย่อมไม่มีการประเมินผลงาน เมื่อไม่มีการประเมินก็ย่อมมองไม่เห็นปัญหาของการดำเนินงาน และจะไม่มีการพัฒนาปรับปรุงใดๆ สำหรับกิจกรรมครั้งต่อๆ ไป เสมือนหนึ่งว่าเรากำลังมุ่งไปข้างหน้าด้วยความเร็วสูง แต่ไม่รู้ว่ากำลังมุ่งหน้าไปทางไหน

นี่ยังไม่พูดถึงโครงการที่ควรแจกแจงบัญชีการใช้จ่าย เพื่อให้ผู้บริจาคได้รับรู้ว่าเงินของพวกเค้าถูกใช้ไปกับอะไรบ้าง ทุกบาททุกสตางค์ถูกใช้ไปอย่างคุ้มค่าหรือเปล่า ทั้งนี้กลุ่มหรือองค์กรอาจได้รับการสนับสนุนที่ดีขึ้นในกิจกรรมครั้งต่อๆ ไป หากผู้บริจาคพึงพอใจต่อผลการดำเนินงานที่ผ่านมา

คำถามคือ เมื่อไม่มีการประเมินผลงานแล้วจะเอาอะไรมาชี้วัดความคุ้มค่า หรือความสำเร็จของกิจกรรมนั้นๆ และเมื่อไม่มีการประเมินผลการดำเนินงานจึงนำไปสู่คำถามที่ว่ากลุ่มหรือองค์กรได้มีการร่างวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายของกิจกรรม/โครงการนั้นหรือไม่ เพราะเมื่อไม่มีเป้าหมายก็ย่อมไม่สามารถสรุปได้ว่างานนั้นๆ สำเร็จหรือบรรลุเป้าหมายหรือไม่ อย่างไร

สิ่งที่เป็นความตลกและความเลวร้ายในคราวเดียวกันก็คือ “เงินหาย” ในวงสนทนามีการพูดถึงเงินทุนของกลุ่มแซ่ที่จู่ๆ ก็หายไปเฉยๆ อยู่สามแซ่ด้วยกัน ที่จริงสองแซ่นั้นเคยได้ยินมาก่อนหน้านี้แล้ว แต่เพิ่งมารู้จากผู้สันทัดกรณีท่านหนึ่งว่าแซ่เค้านั้นเกิดกรณีเงินหายถึงสองครั้งและไม่สามารถตรวจสอบได้

มันตลกตรงที่เงินหายไปง่ายๆ ได้อย่างไร ความเลวร้ายของมันอยู่ที่เงินทุนส่วนใหญ่เป็นการรวบรวมจากชาวบ้านที่ยากไร้ (อย่างม้งเรา) เพื่อมอบให้กับกลุ่มคนที่อ้างตัวว่าจะมาทำงานเพื่อม้ง แล้วเงินก้อนนั้นก็หายไปเฉยๆ

เงินหาย มันคือความเกี่ยวโยงไปถึงการคอรัปชั่น และฉ้อโกง ซึ่งไม่ควรเกิดขึ้นในองค์กรที่อ้างตัวทำงานเพื่อคนของตน

2. เป็นประเด็นของความมีจิตอาสา ในวงสนทนานั้นได้พูดถึงการทำกิจกรรมของบางกลุ่มบางแซ่ และปัญหาหนึ่งที่แต่ละแซ่มักพบเจอคล้ายๆ กันก็คือ แต่ละคนมักจะดึงผลประโยชน์ให้ตกอยู่ในกลุ่มคนของตน เช่น ถ้ามีการมอบทุนการศึกษาแต่ละคนก็อยากให้ลูกหลานของตนมีส่วนได้ทุนก้อนนั้น (เพราะตนมีส่วนในการออกทุน) จึงกลายเป็นว่าเอาเข้าจริงเงินทุนไม่ได้ใช้ไปตามวัตถุประสงค์ เช่นว่าต้องมอบให้คนเรียนดี หรือยากจน กลับกลายเป็นมอบทุนตามสัดส่วนผลประโยชน์ของผู้ที่เกี่ยวข้อง

อีกสิ่งหนึ่งที่เป็นข้อสังเกตุส่วนตัวของผมเอง นั่นคือ mindset หรือวิธีคิดของคนทำงานเพื่อสังคม รวมถึงวุฒิภาวะทางอารมณ์ที่จะส่งผลถึงภาพลักษณ์ขององค์กร ไว้ผมค่อยมาขยายความในเรื่องของ minset และวุฒิภาวะทางอารมณ์ในโอกาสต่อไป

สำหรับทางออกในเรื่องของความโปร่งใสแล้ว มันก็ง่ายๆ ครับ อยู่ที่ว่าจะทำกันหรือเปล่า เช่นการประชาสัมพันธ์ การสรุปผลการดำเนินงาน หรือการแจกแจงค่าใช้จ่ายของกิจกรรมเฉพาะกิจบางกิจกรรม เพราะหากทำสิ่งเหล่านี้ครบถ้วนสมบูรณ์ (ซึ่งไม่ค่อยทำกัน) ก็จะช่วยลดคำถามจากสาธารณะชนได้ .. เท่าที่เห็นคือไม่ทำ และไม่ยอมตอบคำถามด้วยสิ

ในส่วนของจิตอาสาแล้วทางเดียวที่พอจะสามารถเปลี่ยนแปลงผู้คนได้คือ การมีตัวอย่างนำร่องของคนทำงานที่ไม่หวังผล หรือมีองค์กรตัวอย่างที่จะสร้างความน่าเชื่อถือให้กับสาธารณะชน ให้สังคมม้งหลุดพ้นจากภาพเดิมๆ ที่มีต่อองค์กรต่างๆ เพราะเมื่อภาพลักษณ์ดีขึ้นในสายตาของสาธารณะชนแล้ว ผู้คนย่อมพร้อมให้ความร่วมมือ ถึงตอนนั้นองค์กรและสังคมโดยรวมจะเติบโตไปด้วยกัน

2 Comments

  1. HmongDrama

    ธรรมชาติขององค์กรม้งที่เกิดๆขึ้นมา มันไม่ได้เกิดจากจิตอาสาอย่างแท้จริง แต่มันเกิดจากอยากมีชื่อเสียง อำนาจ และกิจกรรมแต่ละอย่างมุ่งหวังงบจัดสรรจากรัฐ พูดง่ายๆคือ ใช้ “ม้ง” เพื่อผลประโยชน์มากกว่าพัฒนา และการก่อตั้งองค์กรก็ตั้งโดยพวกเดียวกัน แต่ใช้ชื่อครอบคลุม นโยบายถูกกำหนดโดยกลุ่มคนเล็กๆ ผลประโยชน์ก็ตกที่กลุ่มเล็กๆ มุ่งแก้ปัญหาของคนในกลุ่มเป็นหลัก แล้วจะหวังอะไรได้ พอถึงจุดชื่อเสียงย่อยยับก็ยุบองค์กร แล้วตั้งใหม่ วัฏจักรเดิมๆ

  2. EdiTor (Post author)

    ก็มีส่วนจริงครับเพราะบางองค์กรแม้ชื่อใหญ่โตแต่ก็ไม่เป็นที่รับรู้ ทั้งนี้เพราะการก่อตั้งเกิดจากการรวมตัวของกลุ่มคนในวงแคบ

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *