ม้ง และโครงสร้างครอบครัวที่ซับซ้อน

หลายคนอาจจะรู้อยู่แล้ว เีพียงแต่ไม่ได้เอะใจ ถึงสภาพความซับซ้อนยุ่งเหยิง ภายใต้คำว่า “ครอบครัว” ของม้งเรา ที่ประกอบไปด้วยหลายๆ กรณีของความซับซ้อน ไม่ว่าจะเรื่องความเป็นครอบครัวใหญ่ การมีภรรยาหลายคน และแน่นอนว่าหนีไม่พ้นที่จะต้องพูดถึง เรื่อง การมีลูกหลายคน

จากที่เกริ่นมา ทุกคนอาจจะพอเห็นภาพกันบ้างแล้ว ว่าโครงสร้างครอบครัวของม้งเรามีสภาพเป็นอย่างไร ปู่ ย่า พ่อ แม่ แม่คนที่สอง แม่คนที่สาม ลูกของแม่คนที่หนึ่ง ลูกของแม่คนที่สอง ลูกของแม่คนที่สาม ลูกคนที่สองของแม่คนที่หนึ่ง ฯลฯ ซึ่งแน่นอนว่า นี่ไม่ใช่โครงสร้างหลักของครอบครัวม้ง (เดี๋ยวจะเข้าใจผิด คิดว่าผมกำลังสร้างทฤษฏี “โครงสร้างครอบครัวม้ง”) เพราะปัจจุบันม้งเราส่วนใหญ่ มีสภาพความเป็นครอบครัวเดี่ยวมากขึ้น และมีภรรยาคนเดียว แต่ก็ต้องยอมรับอีกนั่นแหละครับ ว่ายังมีครอบครัว ที่มีความซับซ้อนมากกว่าที่ผมได้กล่าวมาแล้วซะอีก

เริ่มกันด้วยความซับซ้อน ในลักษณะของความเป็นครอบครัวใหญ่ ผมจำได้ว่าตอนเด็ก อายุราวๆ 4 ขวบ ในบ้านจะประกอบไปด้วย คุณปู่ คุณย่า คุณพ่อ คุณแม่ คุณอา อาสะใภ้ และอาคนเล็กอีกสองคน พ่อกับแม่มีลูกด้วยกัน 6 คน ส่วนคุณอาและอาสะใภ้ มีลูกด้วยกัน 5 คน ซึ่งถือเป็นครอบครัวที่ใหญ่พอสมควร เมื่อผมมีอายุไ้ด้ประมาณ 6 ขวบ พ่อกับแม่ก็ได้แยกครอบครัวออกมา ปัจจุบันครอบครัวม้งในลักษณะที่ผมพูดถึง จะยังคงพบเห็นได้ทั่วไปในชุมชนม้งบางแห่ง สำหรับชุมชนม้งบางแห่ง แทบจะเป็นครอบครัวเดี่ยวกันหมดแล้ว

ความซับซ้อนที่ว่าด้วยเรื่อง “การมีภรรยาหลายคน” ผมเคยมีความเชื่อที่ว่า ม้งรุ่นใหม่จะไม่มีเรื่องนี้เกิดขึ้นอีก แต่เมื่อปี 2550 ผมได้มีโอกาสไปเที่ยวงานปีใหม่ที่ จ.ตาก เห็นชายหนุ่มหน้าตาดี แต่งกายภูมิฐาน อายุไม่น่าจะเกิน 27 ในมืออุ้มหนูน้อยคนหนึ่ง ส่วนมืออีกข้างก็จูงมือหนูน้อยอีกคน มีผู้หญิงเดินตามหลังสองคน ทั้งคู่อายุน่าจะน้อยกว่าผู้ชายอยู่หลายปี มาทราบจากเพื่อนในตอนหลังว่า ผู้หญิงทั้งคู่เป็นภรรยาของชายหนุ่มผู้นี้

สำหรับเรื่องการมีภรรยาหลายคนนั้น ไม่ต้องยกตัวอย่างไกลตัวครับ ขอยกตัวอย่างเพื่อนบ้านที่มีรั้วรอบขอบชิดให้ฟังกัน รั้วด้านซ้ายคือครอบครัวของคุณลุง ที่เคยมีภรรยาถึงสามคน แต่คนที่สองเสียชีวิตตั้งแต่ที่ผมยังตัวเล็กๆ ส่วนครอบครัวที่อยู่ติดรั้วหลังบ้านผม ลุงแกมีภรรยาสองคน (บ้านที่ถัดจากลุงคนนี้ก็มีภรรยาสองคน) และนี่ก็คือตัวอย่างที่ชัดเจน ในเรื่องของการมีภรรยาหลายคน ในสังคมม้งเรา .. ว่ายังมีอยู่

เรื่องสุดท้ายคือ จำนวนบุตร หรือการมีลูกมาก ที่จริงแล้วหากเรื่องนี้สามารถแยกออกจากความเป็นครอบครัวใหญ่ได้ การมีลูกมาก ก็ไม่ถือเป็นโครงสร้างที่ซับซ้อนแต่อย่างใด เพราะมีแค่ พ่อ แม่ และลูกหลายๆ คน แค่นั้นเอง แต่หากครอบครัวที่มีลูกหลายๆ คน อยู่รวมกันตั้งแต่สองครอบครัวขึ้นไป มันก็จะกลายเป็นความซับซ้อน ยุ่งเหยิง ขึ้นมาทันที

ในบางประเด็นของความซับซ้อนนี้ คือต้นตอของปัญหา ในสังคมม้งเรา และยังเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาในระยะยาว ของสังคมม้งเราอีกด้วย เราจะมาดูกันต่อในครั้งหน้า ว่าประเด็นใด มีผลต่อสังคมม้งเราอย่างไร

3 Comments

  1. หญิงม้ง

    เพิ่ม…เรื่อง poj ciav nyab (แม่ผัวลูกสะไภ้) ด้วยนะ เพราะน้องสาวเรากำลังประสบอยู่…สงสารน้องสาวมาก…น้องเขยก็หัวสมองระดับปัญญาชน(ปริญญาตรี)แต่ไม่มีศิลปะความเป็นลูกเลยสามีในขณะเดียวกัน….. งมงายหลงคารมแม่ไม่ฟังเหตุผลและไม่เป็นกลางเลย….

  2. EdiTor (Post author)

    คุณ หญิงม้ง อันนี้คงไม่เกี่ยวกับความซับซ้อน หากแต่เป็นความยุ่งยาก ที่ติดมากับโชคชะตามากกว่าครับ :-)

    เพราะบางคนก็บ่นเรื่องพ่อตา แม่ยายเหมือนกัน เพียงแต่ผู้ชายม้งโชคดีกว่าหน่อยนึง ที่ไม่ต้องไปอยู่บ้านผู้หญิง

  3. ddd

    เราขอเล่าเรื่องหนึ่งเกี่ยวกับ Nyaab cav puj เพราะ Puj คือ ลุงกับป้าเราเอง พี่ชายลูกลุงเราสติ 80 ไม่เต็ม 100 เท่าไหร่ แต่ไปได้หญิง เกิน 100 มาเป็นภรรยา หญิงนี้เป็นสาวแก่ ไม่มีใครเอา พี่เราอุตส่าห์ไปเก็บมา เมื่อแรกก็ดี นานไปพอมีลูกตนโต ก็ชวนผัวให้ไปตามญาติทางเมีย สองผัวเมียหนีไปอยู่กับพ่อตาแม่ยายอีก จว.หนึ่ง ปล่อยลุงป้าเราที่อายุมาก เพราะ มีลูกหญิงหมด มีชายคนเดียว คือ พี่คนนี้ ต้องทำมาหากิน ร้องไห้ หาลูกชาย หลานชายที่ตนเลี้ยงมาจนอายุ 3 ขวบ ป้ามาป่วย เดินไม่ได้อีก ก่อนลุงป้าจะตาย ได้แช่งไว้ว่าหากตายจะมาเป็นลูกพิการให้เลี้ยงจนวันตาย เพราะสะใภ้ใจดำ ไม่เลี้ยงดู แล้วยังพาลูกชายหนีอีก…..แล้วป้าก็ตายหลังจากป้าตายไม่กี่เดือน หล่อนคลอดลูกคนที่ 2 ก็พิการ ไปตรวจกี่ครั้งหมอบอกเป็นโรคเลือด เด็กไม่มีพัฒนาการ นอนกลิ้งไปมาทั้งวัน พอมีลูกคนที่ 3 ก็พิการ ลูกคนนี้คลอดวันที่ลุงตายพอดี (เรื่องจริง ๆ นะไม่ใช่นิทานหรือละคร)ครอบครัวนี้ลำบากมากเพราะต้องดูแลลูกทั้ง 2 ที่พิการ ส่วนลูกชายคนโตก็ไม่เอาถ่าน แม้ขี้เถ้ายังไม่แลเลย หนีตามผู้หญิงไปทำงานกรุงเทพ แต่ไม่ทำงานเกาะหญิงกิน จนพ่อแม่หญิงเอาเรื่อง และท้องพอดี เลยแต่งแบบผ่อนส่ง และย้ายมาอยู่กับพ่อตาแม่ยาย ปล่อยพ่อแม่ตัวอยู่กับน้องพิการ จนพ่อทนไม่ไหวกินยาฆ่าหญ้าตาย น้องคนเล็กตาย ตอนนี้เหลือแม่กับน้องกลางพิการ รับกรรมต่อไป……เราว่าเวรกรรมมีจริง….อย่าได้เจริญรอยตามเรื่องนี้อ่ะนะคุณผู้หญิง หรือชายก็ตาม…เพราะวันนั้นต้องมาถึง เราทำดี เราได้ดีตอบ ทำชั่ว ก็ชั่วย้อนสนองแน่…และเร็วด้วย เหมือน SMS มันไม่ติดจรวตแล้วเพราะเปลืองมากกว่า….อ่าน ๆ ไว้ก็ดี เตือนใจได้.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *