แซ่ นามสกุล ชาวม้งและยาเสพติด

ช่วงสัปดาห์นี้ถ้าทุกคนติดตามข่าว ไม่ว่าจะทางโทรทัศน์หรือว่าทางหนังสือพิมพ์ จะเห็นได้ว่ามีข่าวม้งเราขึ้นอยู่สองสามข่าว และคงไม่ต้องบอกว่าเป็นคดีเกี่ยวกับอะไรบ้าง ก็มีอยู่เรื่องเดียวแหละครับ แต่ในบทความนี้ผมจะไม่ขอลงลึกเพื่อตอกย้ำกับเรื่องเดิมๆ ที่พวกเราเคยได้พูดคุยกันในนี้ไปแล้วหลายรอบ

สิ่งที่ต้องการพูดถึงในครั้งนี้คือ กรณีของการระบุเชื้อชาติของผู้ที่ถูกจับกุมได้ ว่าเป็นชาวม้งหรือไม่ ทั้งนี้เนื่องมาจากการที่ผมได้เห็นข่าวหนึ่ง ที่ออกทั้งทางวิทยุและโทรทัศน์ และไม่ใช่ออกวันเดียวจบ แต่เห็นมีการออกซ้ำๆ อยู่ถึงสองวัน ที่สำคัญคือผมเชื่อได้ว่าผู้ที่ถูกจับกุมได้ครั้งนี้เป็นชาวม้ง แต่ในเนื้อข่าวกลับไม่มีการระบุคำว่าม้งเลย แม้แต่แอะเดียว

ก่อนจะเข้าเรื่องคงต้องได้เคลียร์กันก่อนว่า เหตุใดผมถึงเชื่อได้ว่าเป็นชาวม้ง ที่ผมเชื่อเช่นนั้นเพราะว่าที่อยู่ของผู้ที่ถูกจับตามที่ระบุในข่าว เป็นหมู่บ้านม้งแห่งหนึ่งใน จ.ตาก เมื่อสังเกตจากนามสกุลจึงไม่น่าจะเป็นอื่นไปได้ …ม้งแน่ๆ แหละ

ตามข่าวยังระบุด้วยว่าเป็นการจับกุมล็อดใหญ่สุดในรอบปี แต่กลับไม่มีการระบุคำว่า “ชาวม้ง” เหมือนเช่นทุกครั้ง จนเป็นที่ผิดสังเกตุ (ผมเองก็ลุ้นอยู่ว่าจะมีคำว่าม้งหรือไม่) หากจะมองง่ายๆ อาจเป็นเพราะตัวเลขของกลางที่มีจำนวนมาก จึงทำให้เหล่านักข่าวเน้นขายตัวเลขมากกว่าขายความเป็นเชื้อชาติ

ถ้าจะมองในลักษณะนั้นก็มีความเป็นไปได้ แต่การรายงานข่าว หรือการตีพิมพ์ข่าวในวันหลังๆ (อย่างที่เกริ่นตอนต้นข่าวนี้เห็นอยู่สองวัน) ซึ่งน้ำหนักหรือความสำคัญของข่าวน่าจะลดลงไป สิ่งหนึ่งที่จะทำให้ข่าวดูยังสด และน่าสนใจอยู่ก็คือ การเพิ่มเติมข้อมูลใหม่ๆ อย่างเช่นว่า “ทราบภายหลังว่าผู้ที่ถูกจับกุมเป็น ชาวเขาเผ่าม้ง” แต่ก็เปล่าเลย วันที่สองก็ยังไม่มีการกล่าวถึงคำว่า “ชาวม้ง” อยู่ดี

ดังนั้นสิ่งที่เป็นไปได้ที่ข่าวไม่ได้ระบุคำว่า “ชาวม้ง” ในเนื้อข่าว อาจมาจากกรณีดังต่อไปนี้

นามสกุลของผู้ที่ถูกจับกุม จากกรณีนี้พบว่าผู้ที่ถูกจับกุมได้นั้น ไม่ได้ใช้แซ่ตามที่ม้งเราใช้กันมา จึงอาจกล่าวได้ว่าการเปลี่ยนแซ่ เปลียนนามสกุลอาจมีผลกับเรื่องนี้ เพราะการเปลี่ยนนามสกุลก็คงไม่ได้ต่างไปจากการอำพรางตัว หรือการปกปิดความเป็นม้ง แต่ถ้าอาศัยแค่เรื่องนามสกุลอย่างเดียวคงไม่พอ จะต้องรวมถึงการใช้ภาษาไทยได้เป็นอย่างดีด้วย ซึ่งก็ทราบกันดีว่าม้งเราปัจจุบันสามารถใช้ภาษาไทยได้ไม่แพ้คนไทยทั่วไป

ประการที่สองคือ เรื่องของพื้นที่ที่ถูกจับกุมได้ ซึ่งกรณีนี้ผู้ที่ถูกจับกุมมีพื้นเพเป็นคน จ.ตาก แต่ถูกจับกุม (ล่อซื้อ) ได้ที่ จ.กาญจนบุรี จึงเป็นไปได้ว่าเพราะเหตุนี้ทางเจ้าหน้าที่จึงไม่ได้ระบุคำว่า “ชาวม้ง” ต่อท้ายชื่อผู้ที่ถูกจับกุม ทั้งนี้อาจสืบเนื่องมาจากเหตุผลในข้อแรก แต่หากเป็นการจับกุมในพื้นที่ จ.ตาก อาจต้องมีการระบุคำว่า “ชาวม้ง” ในข่าวเป็นแน่ เพราะเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ ย่อมที่จะรู้ดีว่าหมู่บ้านดังกล่าวเป็นหมู่บ้านของชาวม้ง ที่สำคัญคือเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ย่อมคาดเดารูปร่างลักษณะของชาวม้งได้ไม่ยาก

ในช่วงเริ่มแรกของการเปลี่ยนนามสกุลของม้งเรานั้น เป็นไปเพื่อการปรับตัว อยู่ร่วมกับสังคมอื่น ไม่ว่าจะเป็นที่โรงเรียน หรือที่ทำงานก็ตาม เพราะเราปฎิเสธไม่ได้ว่าในยุคก่อนๆ ความเป็นชาวม้งอาจเป็นอุปสรรคต่อการเรียน หรือการทำงานได้ … ปัจจุบันก็ยังคงมีอยู่

แต่สำหรับการเปลี่ยนนามสกุลในปัจจุบันนั้น มักเป็นไปเพื่อหลีกหนีภาพลักษณ์ของยาเสพติด บางคนอาจเปลี่ยนแล้วเปลี่ยนอีก จนบางครอบครัวอาจต้องแยกกันใช้นามสกุล เนื่องจากเกรงว่าพี่น้องที่ไม่รักดี อาจทำให้นามสกุลนั้นเสื่อมเสียได้

สำหรับเรื่องข่าวที่ผมพูดถึง พวกเราหลายคนอาจรู้สึกโล่งใจที่ไม่มีคำว่า “ชาวม้ง” ในข่าว แต่ต้องไม่ลืมว่าความจริงที่เราปฎิเสธไม่ได้ก็คือ ผู้ที่ถูกจับกุมได้นั้นเป็นชาวม้ง และการเปลี่ยนนามสกุลก็ไม่อาจฟอกดำให้เป็นขาวได้ พึงระลึกเสมอว่าภาพลักษณ์นั้นเกิดจากการปฎิบัติ (ดีเลว) ไม่ใช่การปรุงแต่งแต่เพียงในลมปาก หรืออุปโลกขึ้นมาเอง