ไก่ หมู สัตว์คู่ชุมชนม้ง

อากาศเริ่มแปรปรวนมากขึ้นทุกปี หลายวันก่อนก็เห็นหนาวอยู่สองวัน จนหลงดีใจคิดว่าคงจะหนาวจริงแล้ว พัดลมที่ฝุ่นเขรอะก็ว่าจะไม่ล้างละ เพราะล้างไปคงไม่ได้ใช้ ที่ไหนได้สองวันผ่านไป ที่หนาวๆ อยู่ก็กลับสู่สภาพอากาศเขตร้อน หรือทุ่งหญ้าเมืองร้อนอีกครั้ง ถ้าอยู่บ้านนอก คงได้หนาวยาวแล้ว

วิถีชีวิตดั้งเดิมของม้งเรา ตั้งแต่เกิดจนตายคงหนีไม่พ้นที่จะต้องมีพิธีกรรมต่างๆ เข้ามาเกี่ยวข้อง เมื่อมีพิธีกรรมก็ย่อมต้องมีการสังเวยชีวิตเหล่าสัตว์น้อยใหญ่ (ก็อย่าเพิ่งเถียงเรื่องบาปบุญละกัน) เพราะสัตว์เหล่านั้นคือองค์ประกอบหนึ่งของพิธีกรรมที่ขาดไม่ได้เสียแล้ว

Hmong

เกิด แก่ เจ็บ ตาย กงกรรมกงเกวียนที่หลีกหนีไม่พ้น ไก่ หมู ในชุมชนม้งก็เช่นเดียวกัน หนีไม่พ้นที่จะต้องสังเวยชีวิต ไม่ว่าจะในพิธีกรรม หรือแม้แต่การเลี้ยงรับรองแขก หรือญาติคนสำคัญ

เกิด แรกเกิดก็ต้องมีการสู่ขวัญ สู่ขวัญก็ต้องใช้ไก่ ฉะนั้นไก่จึงถูกประเดิมด้วยงานนี้ หลังจากการเกิดของทารกม้งคนหนึ่งแล้ว ก็ใช่ว่าไก่จะหมดเคราะห์แต่เพียงเท่านี้ มารดาของทารกน้อยยังจำเป็นต้องกินไก่ต้มสุมนไพร เพื่อฟื้นสภาพร่างกายของตนเองในช่วงอยู่ไฟอีก ฉะนั้นเมื่อคนม้งเพิ่มขึ้นหนึ่งคน อาจหมายถึงไก่ต้องลดลงไปหลายตัว

แก่ ม้งเราเมื่ออายุมากขึ้น (ช่วงอายุ 30-40) ก็จะต้องมีการเปลี่ยนชื่อ ด้วยเหตุผลกลใดไม่อาจทราบได้ ว่าทำไมถึงต้องมีการเปลี่ยนชื่อ แต่ที่แน่ๆ ไม่ไก่ก็หมูนี่แหละ ต้องมีส่วนร่วมในงานนี้อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ซ้ำร้ายบางคนพอเจ็บป่วยหน่อย ก็อาจจะต้องมีการเปลี่ยนชื่ออีก เปลี่ยนชื่อแบบหลังนี้ก็จะหนักไปทางหมูหน่อย

เจ็บ ป่วย ไม่เฉพาะม้งเราที่เชื่อในเรื่องของผีสางเทวดา คนอื่นเค้าก็ไม่ได้ต่างอะไรกับเราในเรื่องนี้ ยามใดที่มีอาการเจ็บป่วยที่ไม่สามารถหาสาเหตุได้ ก็มักจะคาดเดาว่าเป็นการกระทำของผีสางนางไม้ เจ้าที่เจ้าทาง เจ้าป่าเจ้าเขา ซึ่งเรื่องนี้ไม่เชื่อก็ไม่ต้องเชื่อ เอ้ย ไม่เชื่อก็อย่าลบหลู่ ทำแล้วสบายใจก็ทำไป

เมื่อเจ็บป่วยด้วยอาการไม่ธรรมดาสามัญ ก็ยากที่จะใช้สิ่งสามัญมาเยียวยา ก็ต้องทำพิธี อาการเล็กๆ ก็ใช้ไก่ อาการใหญ่ๆ ก็ใช้หมู เพื่อให้สมน้ำสมเนื้อกับอาการ

ตาย กรณีงานศพของม้งเรานั้น สัตว์ที่ถูกนำมาประกอบพิธีมักจะเป็นวัว หรือควาย งานนี้ไก่มักจะรอดตัวไป ส่วนหมูนั้นยังจะต้องเป็นอาหารหลักของงานอยู่ดี

ยังมีอีกหลายงาน หลายวาระที่ไม่ได้กล่าวถึง เช่น งานแต่ง แก้บน งานปีใหม่ ฯลฯ ก็ล้วนต้องไก่ กับหมูทั้งนั้น อย่างเช่นครั้งหนึ่งที่ผมเคยไป เข็กน้อย เห็นคนม้งที่นั่นขายไก่ตลอดสองข้างทาง ถึงจะขายกันเยอะ แต่ผมก็ยังเชื่อว่าขายได้แหละน่า

นี่ก็ใกล้เทศกาลปีใหม่ม้งเข้าไปทุกที ไก่ และหมูจะเป็นดัชนีชีวัดสำคัญ ว่าเศรษฐกิจในชุมชนม้งยังดีอยู่หรือไม่ แต่ถึงแม้เศรษฐกิจจะดีแค่ไหน ไก่ หมูซื้อจากคนพื้นราบ สุดท้ายเงินทองก็รั่วไหล กระเป๋ามั้งตุง กระเป๋าม้งแฟ่บ

อย่างไรก็ตาม ขอรณรงค์ ลดปริมาณการฆ่า การบริโภค ไก่ หมู ในสังคมม้ง

5 Comments

  1. เคาะสนิม

    คนเฮาก่ออี้อ่ะนะ ไม่หมูก็ไก่ ง่ายดี อาหารตามสั่งก็ยังกระเพาะหมู ว่าไปแล้วเฮามันมักหมูมักไก่น้อ

  2. peb

    ถ้าจะลดก้อคงยาก..เพราะเป็นประเพณีสืบต่อกันมา..และอีกอย่างนะจะได้กินเนื้อไก่ก้อ..รอปีใหม่ม้งนี่แหละที่ได้กินเนื้อ..รอมาเป็นปีเลย…นะแม้กระทั้งไข่ไก่นะ..ปีใหม่ม้งได้แค่ฟองเดียวเองอะ..

  3. เคาะสนิม

    อิ่มหมูพีมันกันทั่วหน้าครับ

  4. ตี่

    คิดแล้วบาปนะผมว่า ส่วนตัวแล้วไม่ค่อยอยากให้พ่อแม่ ฆ่าสัตว์ แต่ทำไงได้เราจะไปลบล้างความเชื่อของคนรุ่นเก่าคงไม่ได้ ได้แต่มองและสงสารไก่ หมูบางครั้งยังไปนั่งจับไก่ให้พี่ เชือดคอ เห็นภาพนั้นติดตาตลอด แต่ก็เลี่ยงไม่ได้แต่น้อ มนุษย์เราชีวิตหนอชีวิต……….

  5. ไกลถิ่น

    มนุษย์หนอมนุษย์เมื่อใหร่หนอคนม้งจะมีพระอริยเจ้าที่เป็นผู้รู้แจ้งเห็นจริง
    อย่างคนเมืองบ้างมาแนะนำให้คนม้งเลิกนับถือ ในบางสิ่งบางอย่างไปที่ไม่ถูกต้องไปบ้างเพื่อหนทางแห่งการพ้นทุกข์
    กรรมมุนาวะตะติโลโก เห็นแล้วปลงมากมายกับชีวิตนี้

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *