ไม่มีแล้ว อิสระชน คนม้ง
ม้งเรามักจะถูกนิยาม หรือจำกัดความไว้ว่าเป็น “อิสระชน หรือคนรักอิสระ” ที่อาศัยอยู่ตามป่าเขา ไม่ต้องมีเรื่องระเบียบสังคมอะไรมากมายมาคอยกวนใจ จะมีก็แต่ขนบธรรมเนียม และจารีตระหว่างคนม้งด้วยกันเท่านั้น
แต่ในความรู้สึกที่ว่า “อิสระ” นั้น เรายังคงต้องอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์ และกฎหมายของประเทศอยู่ดี เพียงแต่เมื่อก่อนพี่น้องม้งเราส่วนใหญ๋ ยังอยู่แยกจากสังคมอื่น จึงไม่ได้มีความรู้สึก หรือกระตือรือร้นในเรื่องของกฎหมาย ซึ่งเป็นกฎระเบียบใหญ่ของประเทศ
เมื่อเวลาผ่านไป พี่น้องม้งเราเริ่มเข้าใจบทบาทของตัวเองในสังคมมากขึ้น จึงต้องรับผิดชอบต่อสังคมมากขึ้น จึงหนีไม่พ้นที่พี่น้องม้งเรา ต้องได้ร่วมปฏิบัติตามกฎหมายของบ้านเมือง เพื่อความเป็นระเบียบ และความสงบสุขโดยรวมของประเทศ
แม้ไม่อาจทำไร่เลื่อนลอย ไม่อาจมีชีวิตที่อิสระเหมือนดั่งแต่ก่อน แต่ทุกวันนี้สิ่งที่เราได้ สิ่งที่กฎหมายให้เรา คือ อำนาจปกครองประเทศ แห่งนี้ (ผ่านการเลือกตั้ง และถอดถอน) .. และเรายังคงมีอิสระอย่างเหลือเฟือ ภายใต้ข้อบังคับ และกฎหมายของประเทศประชาธิปไตย


เราต้องร่วมมือกันสามัคคีการมาก ๆเพื่อไม่ให้ใครมาว่าเราได้เหมือนเมื่อก่อนนั้นที่มีแต่คนมาดูถูกต่าง ๆ นานา หากเราร่วมมือร่วมใจแล้วเราก็จะมีสภาพสังคมที่ดีขึ้น คนที่มีหันไปช่วยคนที่ด้อยกว่าไม่เอาเปรียบกันแค่นี้เราก็จะมีขีวิตที่ดีแล้วครบ
ผมเชื่อว่าสังคมม้งเรามีน้ำใจให้กัน ไม่แพ้คนเชื้อชาติอื่นครับ
ผมเชื่อว่าคนม้งเราสมัยนี้เป็นคนเก่งครับ แต่ด้วยการขาดโอกาสทางการศึกษาจึงทำให้เขาหลายคนต้องพลาดโอกสในการศึกษาไปอย่างน่าเสียใจที่สุด บางคนเรียนเก่งมากตอนประถมหรือมัธยมแต่เขาไม่มีเงินเรยีนต่อเลยต้องออกไปทำงานในที่สุด ถ้าผมรวยเมื่อไหร่ ผมจะให้ทุนการศึกษาแก่เยาวชนม้งที่ต้องการเรียนทุกคนครับและจะสร้างโรงเรียนที่เป็นของม้งทุกคนเลยครับ เพราะผมรักคนม้งทุกคนครับ
เพี้ย
เรื่องการศึกษานั้นผมกลับมองว่าเราเองไม่ได้ขาดโอกาสสักเท่าไหร่นักอันนี้ผมเอาตัวผมและหมู่บ้านผมเป็นเกณฑ์นะครับ ว่าจริงแล้วพวกเราได้รับโอกาสในการศึกษาเช่นเดียวกับคนอื่น โดยเฉพาะในเมืองไทยครับ แต่ที่ผมพบเห็นในเรื่องของการศึกษาคือพวกเราชาวม้งไม่เห็นความสำคัญของการศึกษามองว่าเป็นเรื่องไร้สาระทำไร่ทำนาหากินดีกว่าบางคนมองว่าเรียนไปก็ไม่เกิดประโยชน์เมื่อจบออกมาไม่มีงานทำแล้วจะเรียนไปทำไม ซึ่งความคิดเหล่านี้ต่างจากความคิดของพ่อผมเป็นอย่างมากพ่อและแม่ผมเป็นคนยากจนคนหนึ่งที่มีความขยันขันแข็งและพ่อผมมีความคิดเรื่องการศึกษาต่างจากคนอื่นโดยท่านมองว่าพวกผมซึ่งเป็นคนรุ่นต่อไปของชาวม้งจะต้องได้รับการพัฒนาทางด้านความคิดและการศึกษาให้มากโดยท่านไม่ได้คาดหวังว่าพวกผมจะได้เรียนจบแล้วมีงานทำหรือไม่ท่านหวังเพียงว่าพวกผมมีความรู้แล้วจะสามารถพัฒนาตนเองต่อไปเท่านั้น พ่อผมมีลูกหลายคนครับ 11 คน ได้เรียนเกือบหมดทุกคนครับยกเว้นพี่สาวผมที่ขณะนั้นไม่มีท่เรียนจึงไม่ได้เรียนส่วนคนอื่นได้เรียนหมดตามความสามารถของตนเอง ดังนั้นผมจึงมองว่าเรื่องโอกาสทางการศึกษานั้นเรามีโอกาเท่าเทียมกับคนอื่นเพียงแต่พวกเราจะไขวขว้าเอาโอกาสนั้นหรือเปล่า สิ่งสำคัญพวกเราต้องแก้ไขทัศนคติของคนรุ่นเก่าเกี่ยวกับการศึกษาให้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมไม่เช่นนั้นแล้วถึงแม้คุณมีโรงเรียนดีขนาดไหนอยู่ใกล้ตัวเพียงใดคนก็จะไม่ยอมร่ำเรียนหนังสือเช่นเดิมครับ ผมเน้นว่าผมเป็นคนยากจนคนหนึ่งที่พยายามไขวขว้าทุกโอกาสเพื่อให้ได็ศึกษาต่อดังนั้นสิ่งสำคัญที่สุดคือการปลูกฝั่งค่านิยมเรื่องการศึกษาให้กับทุกคนให้ทุกคนตระหนักว่าการศึกษาเป็เรื่องสำคัญในการพัฒนาตนเองและสังคมให้ไปในทางที่ดี
คุณ Phiab และ คุณ Phaa อาจจะตอบตามสภาพพบเห็นมา คำตอบจึงอาจต่างกันไปบ้าง สำหรับพี่น้องม้งบางพื้นที่นั้น อาจจะยังขาดแคลนโอกาสทางการศึกษาอยู่จริง ทั้งนี้อาจไม่ใช่เรื่องของโอกาสทางสังคม หากแต่เป็นเรื่องของโอกาส และค่านิยมภายในครอบครัว (พ่อแม่ และตัวเด็กเอง) ตามที่คุณ Phaa ว่ามา
สำหรับโอกาสทางสังคมนั้นยอมรับว่า พี่น้องม้งในบางพื้นที่อาจยังมีปัญหาการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาอยู่จริง และนี่ก็เป็นสิ่งที่ผมพยายามชี้ให้เห็นไว้ในหัวข้อ “ความเหลื่อมล้ำในสังคมม้ง”
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นดีๆ ครับ
ชาวม้งก็คือคนไทยที่เกิดเเละอยู่ในประเทศไทย เรามีอิสละ เสรี มีสิทธิ มีเสียงตามระบอบประชาธิปไตยก็เหมือนกับชาวไทยทั่วๆไปครับ