ถ้ากล่าวคำนี้ ขอรวมถึงความหมายของชาวม้งที่เรียกว่า ua swv ua pug ด้วยเพราะไม่รู้ภาษาม้งบางคำ มีความหมายกว้าง เลยไม่มีคำจำกัดความ หรือมี แต่เราลืมไปบ้าง แต่ความหมายก็คือ เมื่อเกิดเหตุการณ์ผิดปกติขึ้น จะเป็นบ้านหลังนั้น ตระกูลแซ่นั้น หรือทั้งหมู่บ้าน ต้อง caiv เพราะถือว่าการ caiv คือเว้นออกจากบ้าน หมู่บ้าน ช่วงเวลาเลวร้ายที่จะบังเกิดเหตุเลวร้ายขึ้น หากไม่มีผู้คนในช่วงเวลาดังกล่าว จะไม่มีเหตุการณ์ร้าย ๆ เกิดขึ้น ขอยกตัวอย่างเหตุการณ์ ที่เกิดขึ้นจริงมาให้อ่าน เรื่องนี้ยายของโดมดอยเป็นคนเล่าให้ฟังและยืนยันว่าเกิดขึ้นจริง เพราะยายเป็นคนป่ากลาง น่าน แต่ก่อนจะมาน่านยายอยู่แพร่มาก่อน ตอนเด็กจำไม่ได้ว่ายายบอกว่าเป็นพื้นที่ moos pes หรือ moos naab ปัจจุบันยายเสียชีวิตแล้ว หากท่านยังอยู่ อายุ ประมาณ 110-120 ปี
ยายเล่าว่ามีหมู่บ้านหนึ่ง อยู่กลางเขาแล้ววันหนึ่งมีงูตัวใหญ่สีเงินยวง ตกมาจากฟ้า เพราะอยู่ ๆ ก็หล่นลงมาได้ยินเสียงสนั่น งูเลื้อยไปไม่ไหว [...]

สงกรานต์ที่ผ่านมา หลายคนคงสนุกสนาน ต่างกับโดมดอย ที่ต้องพบกับความเศร้าครั้งใหญ่ เพราะพี่สาวคนโต เสียชีวิต ในเช้าวันที่ 14 เมษายน 2553 งานต่าง ๆ ที่วางแผนไว้ต้องยกเลิกแล้วเดินทางไปงานศพ แม้ว่าเจ้าภาพใหญ่จะเป็นของญาติทางสามี แต่ในฐานะน้องสาวคงนิ่งดูดายไม่ได้ ต้องอยู่ ดูแลตลอดงานร่วมกับหลาน ๆ เพราะพ่อเสียก่อนหน้าแล้ว แม่มาเสียอีก หลาน ๆ ไม่เหลือใครอีกแล้ว โดมดอยแม้จะทดแทนไม่ได้ แต่ไปให้เห็นหน้า หลาน ๆ ยังอุ่นใจบ้าง
งานนี้โดมดอยได้พบเจอพิธีกรรมที่ไม่เคยกระทำมาก่อน แม้พิธีกรรมนี้มีมานาน แต่เพราะเราไม่เคยร่วมงานตลอดงานเราจึงไม่รู้นั่นเอง ก็ยกตัวอย่างเช่น พิธี Nqug tsooj ต้องให้ Kaav Xwm เรียกญาติ ๆ มาสอบถามต่อหน้าศพ โดยถามว่าคนตายติดหนี้สินใครบ้าง…เท่าไหร่…ไม่มีก็แล้วไป หากมี ใครจะยินยอมใช้หนี้ให้ เมื่อมีเจ้าภาพรับชำระแล้ว คนที่ทำพิธีจะบอกกล่าวให้คนตายว่า….ตนไม่มีหนี้สินแล้วนะ สามารถเดินทางไปหาปู่ย่า พ่อแม่ [...]

นานมากที่ไม่ได้เข้ามาทักทาย และเขียนเรื่องให้อ่านกันเลย วันนี้ขอเล่าประสบการณ์ที่เกิดกับตัวเอง ใครไม่เชื่อไม่เป็นไร แต่หากวันใดที่คุณอยู่ในภาวะเดียวกับโดมดอย คุณจะรู้ว่า การมีชีวิตอยู่ หรือการตาย มีเพียงเส้นบาง ๆ กั้นเท่านั้นเอง
…..เมื่อตัวเองต้องเข้าห้องผ่าตัดเพื่อกำจัดโรคที่เป็นอยู่ออกไป ก็ตามวิธีของหมอคืออดข้าวอดน้ำอย่างน้อย 6 ชั่วโมง จำได้ว่า กำหนดผ่าตัด 9 โมงเช้า เมื่อถึงเวลา จนท. เข็นเปล มาเข็นเราไปยังห้องผ่าตัด เมื่อมาถึงเราเห็นว่าตัวเองนอนใต้ดวงไฟที่กลมสว่างพอสมควร มีแพทย์ 1 พยาบาลอีก 3 วิสัญญี 1 หมอวิสัญญีผู้ที่จะให้ยาสลบบอกเราว่าให้หายใจลึก ๆ ไม่ต้องกลัวนะ
…….แล้วเขาก็ฉีดยาสลบลงในสายน้ำเกลือ ระหว่างที่ฉีดยาลงไป และยามาลงในกระแสเลือด ตัวเราเองจะเห็นหลอดไฟที่สว่างอยู่ค่อย ๆ จางแสงลง และเบื้องหน้าที่เราลืมตาค้างอยู่นั้นจะปกคลุมไปด้วยหมอกควันคละคลุ้งและแล้ว ตัวเราจะเบาหวิว ล่องลอยไปเหมือนมีดวงกลม ๆ คล้ายโคมไฟในเทคเป็นสี ๆ [...]