ในวันสบายๆ ผมได้มีโอกาสนัดพบกับเพื่อนม้งคนหนึ่ง เราได้พูดคุยกันเรื่องทั่วไป เพื่อนม้งคนนี้ได้เล่าเหตุการณ์เกี่ยวกับความเชื่อหนึ่ง ของม้งเราให้ฟัง เห็นว่าน่าสนใจเลยขอนำมาเล่าสู่กันฟัง
มันเป็นเรื่องราวความเชื่อตามหัวเรื่องเลย เพื่อนเค้าเล่าว่าสมัยที่พี่สาวยังเรียนอยู่ชั้น ม.ปลาย ซึ่งถือว่าโตแล้ว แต่ในบางครั้งพี่สาวยังฉี่ (เพื่อภาพที่คมชัด จึงขออนุญาตใช้คำนี้) รดที่นอนอยู่ ทั้งๆ ที่พี่สาวก็มีสุขภาพร่างกายที่ปกติ ไม่ได้มีโรคภัยไข้เจ็บแต่อย่างใด
หลังจากที่พี่สาวมีอาการอย่างนี้ได้พักใหญ่ (แต่ไม่ได้เป็นบ่อย) สุดท้ายแล้วพี่สาวของเพื่อนคนนี้ก็ตัดสินใจเล่าเรื่องนี้ให้แม่ฟัง เมื่อเล่าให้แม่ฟังเสร็จ แม่ก็แค่บอกว่ามันเป็นความบกพร่องทางวิญญาณ วิธีแก้นั้นทำได้ไม่ยาก แค่ทำพิธีสู่ขวัญด้วยไก่สักตัวเดี๋ยวก็หาย
และมันก็เป็นอย่างที่แม่เพื่อนคนนี้บอก หลังจากที่มีการสู่ขวัญแล้ว พี่สาวเพื่อนคนนี้ก็ไม่ฉี่รดที่นอนอีกเลย นับแต่นั้นเป็นต้นมา .. สิบปีผ่านไป (จบ)
ถ้าใครประสบกับเรื่องนี้อยู่ ก็ไม่ต้องอายครับบอกมาเลย … เอ้ย ปรึกษากับพ่อหรือแม่ที่บ้านเลย เพราะวิธีแก้ไขนั้นไม่ได้ยุ่งยากอะไร [...]

ช่วงนี้หลายบ้านก็คงเริ่มกินข้าวใหม่ หรือข้าวมื้อแรก (จากไร่นา) กันแล้ว และผมเองก็เชื่อว่า หากเป็นการกินข้าวใหม่ของม้งเรา ไม่ว่าจะเป็นบ้านไหน ที่ไหนก็ตาม หากลองมีโอกาสได้ร่วมโต๊ะแล้ว จะรู้ได้ว่ารสชาตของข้าว และกับข้าวไม่ได้แตกต่างไปจากกันเลย รวมถึงบรรยากาศอันอบอุ่นรอบโต๊ะอาหารด้วย
เป็นประจำทุกปี เมื่อถึงเวลานี้ แม่จะโทรมาแจ้งข่าวคราวงานในไร่นาอยู่เนืองๆ โดยเฉพาะเมื่อต้องเริ่มเก็บเกี่ยวครั้งแรก เพื่อการกินข้าวใหม่ แม่จะเริ่มเป็นห่วงว่าลูกๆ จะสามารถกลับมากินข้าวใหม่ที่แม่เตรียมไว้ได้หรือเปล่า แล้วแม่จะสามารถส่งให้ลูกๆ ได้ด้วยวิธีไหน
เท่าที่จำได้ แม่จะส่งข้าวสารที่ได้จากการเก็บเกี่ยวรอบแรกมาให้ เป็นประจำทุกปี หรือหากปีไหนที่เราสามารถกลับบ้านได้ แต่กลับช้าหน่อย แม่ก็จะคอยเก็บข้าวสารส่วนหนึ่งไว้ให้เรากลับไปกิน
เช่นเดียวกัน เมื่อวันก่อนแม่โทรมาบอกว่า จะเกี่ยวข้าวสำหรับกินข้าวใหม่แล้วนะ จนวันนี้แม่โทรมาอีกครั้ง และบอกว่า จะมีการกินข้าวใหม่ในวันนี้ และเสียดายที่ลูกๆ [...]

ลักษณะมีดม้ง สันจะไม่เป็นเหลี่ยม
เมื่อช่วงกลางเดือนได้มีโอกาสกลับไปเยี่ยมบ้าน ก็สังเกตุเห็นบรรยากาศหลายๆ อย่าง ที่แปลกตาไป อาจเป็นเพราะช่วงปลายของฤดูฝนหรือเปล่า ที่ทำให้บรรยากาศเป็นแบบนี้ หรือเป็นเพราะการเลือกตั้งระดับ อบต. ที่เพิ่งผ่านไป ที่ทำให้บรรยากาศของชุมชนยามนี้ดูอึมครึมไป แต่ก็เชื่อได้ว่าใครก็ตามที่ได้อยู่ใกล้บ้าน ก็จะรู้สึกสุขใจ
การกลับเยี่ยมบ้านครั้งนี้ ก็เผอิญกับที่คุณปู่ไม่สบาย (ตามประสาคนอายุมาก) ก็ได้มีโอกาสไปดูแลท่านที่บ้านด้วย จากการได้พูดคุยกับคุณอา ทำให้ทราบว่า สิ่งหนึ่งที่ทำให้อาการของคุณปู่ทรุดหนักก็คือ การที่คุณปู่ไม่ยอมอยู่นิ่ง ว่างปุ๊บก็จับโน่นจับนี่มาทำ โดยเฉพาะงานช่างตีเหล็กที่แกรัก และถนัด
คุณอาเล่าว่า ช่วงนี้มีคนมาจ้างคุณปู่ตีมีดอย่างไม่ขาดสาย ไม่ว่าจะเป็นคนม้งด้วยกัน ทั้งในหมู่บ้านและระแวกใกล้เคียง หรือแม้แต่คนไทยพื้นราบเอง ก็นิยมในงานฝีมือของคุณปู่ไม่แพ้กัน
หลังจากพูดคุยกับคุณอาได้สักพักใหญ่ ก็เห็นคนไทยพื้นราบสองคนมาถามหาคุณปู่ เพื่อที่จะให้คุณปู่ช่วยตีมีดให้ [...]