จากบทความ “เผือกร้อนในมือไทยกับความลับในมือลาว” โดย ทรงฤทธิ์ โพนเงิน :
คณะตัวแทนกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกานำโดย Samanuel Witten รองผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการต่างประเทศ ได้เดินทางไปที่ศูนย์รองรับชั่วคราวบ้านห้วยน้ำขาวในเขตอำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ เพื่อขอรับทราบข้อมูล และมาตรการต่างๆที่กองทัพภาคที่ 3 ของกองทัพบกไทยได้ปฏิบัติต่อบรรดาชาวม้ง ลาวที่พักอาศัยอยู่ในศูนย์รองรับฯดังกล่าว เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคมที่ผ่านมานี้
ส่วนทางด้านชาวม้งนั้นก็ได้เฝ้ารอโอกาสที่จะได้พบปะพูดคุยกับเจ้าหน้าที่ ของทางการสหรัฐฯมานานแล้วเช่นกัน เพราะว่าชาวม้งลาวทั้งหลายที่พักอาศัยอยู่ในศูนย์รองรับชั่วคราวฯดังกล่าว นี้ต่างก็ล้วนแล้วแต่มีความหวังว่าพวกตนจะได้มีโอกาสเดินทางไปตั้งถิ่นฐาน ใหม่ในสหรัฐฯ เหมือนกับญาติพี่น้องของพวกเขากว่า 15,000 คนที่เคยพักอาศัยอยู่ที่วัดถ้ำกระบอก ในเขตอำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี ซึ่งรัฐบาลสหรัฐฯ ได้รับรองให้ไปตั้งถิ่นฐานใหม่ในสหรัฐฯ นับตั้ง แต่ปี 2547 เป็นต้นมาแล้ว

แต่สำหรับในครั้งนี้กลับปรากฏว่าคณะผู้แทนของกระทรวงการต่างประเทศของ สหรัฐฯนั้น ได้ให้การยืนยันอย่างชัดเจนกับบรรดาแกนนำของชาวม้งลาวที่ศูนย์รองรับชั่ว คราวบ้านห้วยน้ำขาวว่ารัฐบาลสหรัฐฯไม่มีนโยบายที่จะรับเอาชาวม้ง เพื่อให้ไปตั้งถิ่นฐานใหม่ในสหรัฐฯอีกต่อไปแล้ว ซึ่งก็ได้สร้างความผิดหวังให้กับ บรรดาชาวม้งทั้งหลายเป็นอย่างมาก
ยิ่งไปกว่านั้น ก็คือผลจากการยืนยันของทางการสหรัฐฯดังกล่าวนี้ ยังทำให้ชาว ม้งเหล่านี้มีทางเลือกเหลืออยู่เพียงทางเดียวเท่านั้นอีกด้วย ซึ่งก็คือการที่จะต้องถูกทางการไทยส่งกลับไปลาวทั้งหมดภายในสิ้นปีนี้ และเมื่อเป็นเช่นนี้ก็ทำให้มีปัญหาว่ากองทัพภาคที่ 3 ของไทยจะสามารถดำเนินการส่งชาวม้งเหล่านี้กลับ ไปลาวได้ในทางปฏิบัติที่เป็นจริงหรือไม่ เพราะชาวม้งลาวที่ทางการไทยจะต้องส่งกลับไปลาวนั้นมีจำนวนทั้งหมดเกือบ 5,000 คน
ทั้งนี้โดยถ้าหากจะพิจารณาเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับการดำเนินการส่งชาวม้ง กลับไปลาวนับตั้งแต่ปี 2550 [...]

ข่าวจาก นสพ.ไทยรัฐ ฉบับประจำวันที่ 17 กรกฎาคม 2552
กองทัพเดินด้วยท้องฉันใด ค่ายผู้หนีภัยต้องใช้งบประมาณฉันนั้น
สำหรับ ชาวม้งบ้านห้วยน้ำขาว หรือมักเรียกกันว่าม้งลาว ตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ เดิมมีกว่า 7,000 คน ปัจจุบันเหลือประมาณ 3,000 คน
กอง ทัพ ไทยขีดเส้นตายให้ วันที่ 30 กันยายน พ.ศ.2552 เป็นวันสุดท้าย ของการส่งกลับประเทศลาว แต่ในความเป็นไปได้ จะทำได้แค่ไหน ต้องรอดูกันต่อไป
ม้งห้วยน้ำขาว เมื่อเทียบกับจำนวนผู้หนีภัยสงครามจากประเทศพม่า มีจำนวนต่างกันมาก และเงาของความต่างนั้นคือ “ภาระและปัญหา” ที่ต้องแบกอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ด้วยเหตุผลทางด้านมนุษยธรรม
ผู้ลี้ภัยจากพม่ามีกว่า 140,000 คน
เดิม กระจายอยู่ในค่ายกว่า 10 แห่ง ปัจจุบันเหลือ 9 แห่ง อยู่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน 4 ค่ายคือ ค่ายบ้านใหม่ยายสอย อำเภอเมือง ค่ายแม่สุรินทร์ อำเภอขุนยวม ค่ายบ้านแม่ละอูน อำเภอสบเมย และค่ายแม่ลามะหลวง อำเภอสบเมย
อยู่ในจังหวัดตาก 3 [...]