เทศกาลสงกรานต์ จะมาถึงในอีกไม่กี่วันนี้แล้ว ก่อนอื่นเลยก็ขอแสดงความยินดี กับคนที่จะได้หยุดงานยาว คนที่จะได้มีโอกาสได้อยู่กับครอบครัวหลายๆ วัน ในเทศกาลสงกรานต์นี้
ที่ไหนที่ท่านประทับใจนั้น ผมหมายถึงเทศกาลสงกรานต์ตามชุมชนม้ง หรือที่ที่มีคนม้งเข้าร่วมมากๆ
ต้องยอมรับอย่างหนึ่งว่าม้งเราจำนวนไม่น้อย ที่ยังเข้าใจผิดๆ ว่า เทศกาลสงกรานต์ คือเทศกาลปีใหม่ไทย ซึ่งเป็นเรื่องของไทย แล้วม้งเราไปเกี่ยวด้วยทำไม มีอยู่หลายครั้ง ที่ได้ยินคนแก่ หรือแม้แต่พวกเพื่อนฝูงรุ่นเดียว (ซึ่งกำลังตั้งหน้าตั้งตาแก่) มักจะพูดว่า “ทำยังกับว่าเป็นปีใหม่ของเรา” ..ถูกต้องครับ นี่ก็คืออีกหนึ่งปีใหม่ของเรา
ทำไมผมถึงพูดแบบนั้น ก็เพราะเราอยู่ในประเทศไทย และเราคือคนไทย (เชื้อสายม้ง) เพราะฉะนั้นกิจกรรมของคนไทยก็คือกิจกรรมของเรา
ทุกครั้งที่ผมเห็นรถกระบะบรรทุกคนและน้ำ เต็มหลังกระบะ วิ่งออกจากหมู่บ้าน เพื่อไปยังจุดที่มีผู้คนคับคั่ง เพื่อร่วมสนุกกับคนไทยพื้นราบ ผมก็มักจะเกิดคำถามว่า “นี่คือการปรับตัว เพื่อความกลมกลืน เพื่ออยู่ร่วมในสังคมใหญ่ [...]

เมื่อถึงเวลาหนึ่ง ทุกคนอาจจะต้องจากบ้านเกิดเมืองนอน เพื่อศึกษาต่อ หรือเพื่อหางานทำ แต่อาจจะมีอยู่บ้างบางส่วน ที่ทั้งชีวิตไม่เคยไกลบ้านไปไหนเลย คือเรียนไม่จบ แล้วแต่งงาน จากนั้นก็ใช้ชีวิตตามแบบฉบับของคนรุ่นก่อนๆ ต่อไป
ย่านที่ผมอาศัยอยู่ เป็นย่านของนิคมอุตสาหกรรม จึงมีโอกาสพบปะกับพี่น้องม้งอยู่บ่อยๆ บางคนก็มีโอกาสได้พูดคุยทักทาย แต่บางคนก็ไม่มีโอกาสได้พูดคุยกันเลย
ถ้าวันไหนต้องยืนรอรถประจำทางตามป้ายใหญ่ๆ ในช่วงเวลาเย็น หรือช่วงเช้าๆ ซึ่งเป็นเวลาที่พนักงานโรงงานออกมารอรถกัน ก็จะมีโอกาสได้เห็นสาวม้ง (แปลก ไม่เคยเห็นหนุ่มม้ง) มารอรถเช่นเดียวกันกับสาวโรงงานทั่วไป
เมื่อเวลาผ่านไป ม้งเราก็ต้องปรับเปลี่ยนวิถีการดำรงชีวิตตาม จากที่เคยเห็นสาวม้งต้องคอยติดตามพ่อแม่ไปไร่ ไปสวน สาวม้งต้องรับภาระดูแลพ่อแม่ ช่วยงานอยู่กับบ้าน จนเป็นสาเหตุที่ทำให้พวกเธอต้องออกจากโรงเรียนก่อนเวลาอันควร
ทั้งหมดทั้งปวง ก็ด้วยค่านิยมเก่าๆ ที่มักจะมองว่า ลูกสาวสุดท้ายแล้วก็ต้องแต่งงานออกไป และเมื่อถึงตอนนั้นลูกสาวก็จะไม่ใช่คนของเราอีกต่อไป เมื่อเปรียบกับการลงทุน ผู้เป็นพ่อเป็นแม่จึงทุ่มการลงทุนไปที่ตัวลูกชายเสียมากกว่า
แต่เมื่อโอกาสทางการศึกษาเข้าถึงชมชนม้งมากขึ้น กลไกทางเศรษฐกิจที่เอื้อแก่คนทุกเพศทุกวัยมากขึ้น รวมไปถึงระบบการเกษตรดั้งเดิมของม้งเราที่กำลังพังทลายลง [...]

ขอพูดต่อจากเรื่องที่่ EdiTor ได้เขียนเอาไว้ใน “ภัยแล้ง และแหล่งน้ำในชุมชน”
ในอดีตที่ผ่านมา เมื่อเราพูดถึงเรื่องน้ำแห้ง น้ำแล้ง เราก็มักจะพุ่งเป้าไปที่เรื่องของป่าไม้ ว่าทรัพยากรณ์ป่าไม้เหลือมากน้อยแค่ไหน และตัวเลขของพื้นที่ป่า ก็จะกลายมาเป็นคำตอบสำคัญให้กับเหล่านักวิเคราะห์ และนักวิชาการ ที่จะนำมาอธิบายขยายความถึงที่มาที่ไปของวิกฤติการณ์ภัยแล้ง ในแต่ละห้วงเวลา ในแต่ละยุคสมัย
แต่ปัจจุบันได้เป็นที่ประจักษ์แล้วว่า ยังมีปัจจัยอื่นๆ อีก ที่เป็นที่มาของปัญหาภัยแล้ง ไม่ว่าจะเป็นการใช้น้ำเพื่อการเกษตรในปริมาณที่มากเกินไป การสร้างเขื่อนเพื่อกักเก็บน้ำ หรือเพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้า รวมไปถึงปรากฏการณ์เอลนินโย่ (ปรากฏการณ์ไหลย้อนกลับของกระแสน้ำอุ่น บริเวณเส้นศูนย์สูตรของมหาสมุทรแปซิฟิก)
วันนี้จึงขอมาพูดคุยเพื่อทำความเข้าใจ กับแนวความคิดความเชื่อบางอย่างที่กำลังจะถูกเปลี่ยนไป แม้วิกฤตการณ์ภัยแล้ง ยังคงมีเรื่องของป่าไม้เป็นปัญหายืนพื้น แต่ก็ได้เกิดปรากฎการณ์ใหม่ๆ ที่เราสามารถนำมาอธิบายเรื่องของปัญหาภัยแล้งได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น
สิ่งหนึ่งที่หลายคนอาจจะคาดไม่ถึง นั่นก็คือ เศรษฐกิจดีทำให้เกิดภัยแล้ง ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อ เพราะได้เกิดขึ้นกับเมืองไทยแล้ว ถ้าใครได้ติดตามข่าวสารในช่วงนี้ก็จะทราบว่า เวลานี้รัฐได้พยายามเน้นย้ำ [...]