You are browsing the archives of ชีวิตม้ง.

หลายคนอยากเรียนรู้เกี่ยวกับประวัติศาตร์คนม้ง หลายคนอยากจะอนุรักษ์วิถีชีวิตและวัฒนธรรมของคนม้ง ทั้งนี้ก็เพราะความอยากรู้ความเป็นมาของคนม้ง และเพื่อคงความเป็นม้งไว้
แต่ยังมีอีกหลายคนที่ดำเนินชีวิตไป โดยไม่ได้สนใจว่ารากเหง้าของตนเอง มีความเป็นมาอย่างไร และความเป็นม้งจะสามารถดำรงคงอยู่ได้อย่างไร
ผมสังเกตเห็นได้ว่า ปัจุบันม้งเราไม่สามารถที่จะต้านทานกระแสแห่งการเปลี่ยนแปลง ของยุคโลกาภิวัฒน์ได้อีกต่อไป เด็กที่โตมาหน่อยก็ต้องเข้าเรียนในเมือง เมื่ออยู่ในเมืองก็จะต้องพูดแต่ภาษาไทย เรียนรู้และซึมซับวัฒนธรรมค่านิยมอื่นๆ เข้าไป จนความเป็นม้งเริ่มลดน้อยถอยลงไปทุกที สุดท้ายก็จะกลายเป็นว่า ม้งเราจะขาดผู้สืบทอดประเพณีและวัฒนธรรม ที่ม้งเรามีมาอย่างยาวนาน
ผมขอยกตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพในสิ่งที่ผมได้พูดไปแล้วข้างต้น
ณ หมู่บ้านม้งแห่งหนึ่ง ซึ่งความเจริญแทบทุกอย่างได้เข้าถึงหมดแล้ว แม้แต่การศึกษาเอง เด็กม้งที่นี่สามารถเรียนจนจบระดับชั้น ม.6 โดยไม่จำเป็นต้องไปเรียนโรงเรียนในเมือง หรือต่างจังหวัด แนวคิดหนึ่งของพวกผู้ใหญ่ที่หมู่บ้านแห่งนี้คือ การฝึกสอนลูกหลานให้รักและสืบสานวัฒนธรรมอันดีงามของคนม้ง ให้คงอยู่ต่อไป หนึ่งในแนวคิดนั้นคือ การเปิดคอร์สสอนเป่าแคนเพื่อใช้ในพิธีกรรม ให้แก่เด็กๆ ซึ่งมีอายุตั้งแต่ 12 ถึง 16 ปี ด้วยคาดหวังว่าเด็กๆ เหล่านี้จะสามารถรับใช้ชุมชนแห่งนี้ในวันข้างหน้าได้ ซึ่งก็เป็นจริง ผ่านไปแค่เพียงปีเดียว เด็กบางคนก็สามารถที่จะเป่าแคนในงานศพได้ ซึ่งทำให้พวกผู้ใหญ่รู้สึกปลาบปลื้มไม่น้อย .. แต่ความปลาบปลื้มนั้นก็อยู่ได้ไม่นาน เมื่อสามสี่ปีผ่านไป เด็กๆ เหล่านั้นต้องเข้าไปเรียนต่อในระดับที่สูงขึ้นในต่างจังหวัด ซึ่งใกลบ้านเกิด พวกเค้าก็ค่อยๆ ละทิ้ง สิ่งที่พวกเค้าเคยเรียนรู้มา จนกระทั่งวันหนึ่ง สิ่งที่พวกเค้าเรียนรู้มา ก็ไม่สามารถนำมาใช้ได้อีกต่อไป .. และมันจะเป็นอย่างนี้ไปอีก [...]

การดำเนินชีวิตในแต่ละวัน  เพื่อนๆ เคยเอะใจกันบ้างหรือไม่ว่า  สังคมม้งเรากำลังเดินไปสู่จุดที่จะทำให้เกิดความแตกต่าง  ต่างๆ นาๆ ในสังคมม้งของเรา  คนทีอาศัยอยู่ในที่ทุรกันดาร  การดำรงชีวิตก็ยังคงเป็นไปเฉกเช่นที่เคยเป็นในอดีต  ที่เช้ามา  ก็ต้องเตรียมตัวออกไปทำไร่  สำหรับคนที่เข้ามาใช้ชีวิตอยู่ในเมือง  มีจำนวนไม่น้อยที่ได้สร้างหลักปักฐานกันอยู่ที่นี่แล้ว  มีบ้าน มีรถ มีอาชีพการงานที่ดี .. แม้จะพูดปาวๆ ว่าอยากอยู่บ้านนอกก็ตาม
สิ่งหนึ่งที่ผมอยากพูดถึงคือ  ความเหลื่อมล้ำทางสังคม  เพราะมีหลายครั้งที่ผมเห็นพี่น้องม้งเราโต้แย้งกัน  ไม่ว่าทางกระทู้ในเว็บไซต์  หรือในชีวิตจริง  จะเห็นได้ว่าแต่ละคนจะอิงเรื่องราวตามสภาพท้องถิ่นที่ตนเองอาศัยอยู่ 
เช่นว่า  คนหนึ่งบอกว่าทำไมม้งเรายังมีการฉุดผู้หญิงไปเป็นภรรยาอยู่อีก (เพราะแถวบ้านยังมีกรณีอย่างนี้เกิดขึ้น)  แต่อีกคนอาจบอกว่าสมัยนี้ไม่มีเรื่องแบบนี้แล้ว  (เพราะแถวบ้านไม่มีเรื่องแบบนี้ให้เห็นนานแล้ว)  ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากความแตกต่างของสภาพสังคมของทั้งสองคน
ความเหลื่อมล้ำเกิดจากการที่  พวกเราไม่สามารถพัฒนา  หรือเดินไปข้างหน้าได้พร้อมๆ กัน  คนที่พร้อมกว่า  ก็อาจจะก้าวไปข้างหน้าได้ไวกว่า  แต่สำหรับคนที่ไม่พร้อม  ก็อาจต้องใช้เวลามากกว่าในการที่จะก้าวไปในทางเดียวกัน
ฉะนั้นเพื่อนๆ พี่ๆ ที่พอมีอะไรในชีวิตบ้างแล้ว  ก็ควรที่จะย้อนมองพี่น้องม้งที่ยังอยู่ข้างหลัง  ว่าพอจะช่วยให้พวกเค้าก้าวผ่านชีวิตเดิมๆ ของพวกเค้าได้มั๊ย  สำหรับพี่น้องม้งที่ยังอยู่ข้างหลัง  ก็คงต้องได้คิดให้มากหน่อยว่า  คนที่เค้าก้าวไปใกลแล้ว เค้าทำอย่างไร  และเราต้องทำอย่างไรให้มีชีวิตดีขึ้น  .. สิ่งสำคัญสำหรับเรื่องนี้คือ การศึกษา  และการมีความคิดที่เปิดกว้าง